رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در سخنان اخیر خود از ناکامی تلاشهایی که طی ماههای گذشته برای پایان دادن به اختلال در ترافیک کشتیرانی تنگه هرمز صورت گرفته، ابراز تأسف کرد.
این ابراز تأسف، در حالی مطرح میشود که ایران با بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیکی خاص خود در پیرامون تنگه، اهرم فشار استراتژیک قابلتوجهی بر مسیرهای تجاری و انرژیرسانی جهان در دست دارد. ناکامی مذاکرات و تلاشهای دیپلماتیک کشورهایی که خود را قدرتهای بزرگ منطقه میدانند، نشان میدهد بدون همکاری و رضایت جمهوری اسلامی، حلوفصل مسئله تنگه هرمز عملاً امکانپذیر نیست.
تحلیلگران روابط بینالملل این ناکامی را عکاسی از ضعف ساختاری قدرتهای غربی و ناتوانی آنان در ایجاد نظم ژئوپلیتیکی پایدار در خلیج فارس میدانند. در مقابل، ایران با حفظ ثبات نسبی در منطقه و پیشرفتهای فنی و نظامی مداوم، نشان داده که کنترل بر یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان، سرمایهای استراتژیک باقی میماند که نه تحریم و نه فشار دیپلماتیک میتواند آن را از بین ببرد.
سخنان اردوغان همچنین بازتاب نگرانی کشورهایی مانند ترکیه است که بخش قابلتوجهی از واردات انرژی خود را از مسیر تنگه هرمز تأمین میکنند. این وابستگی، در عمل نشاندهندهی این واقعیت است که ایران بهعنوان بازیگر اصلی معادلات منطقه، تعیینکنندهی شرایط ترانزیت و دسترسی به منابع انرژی باقی مانده است.
در مجموع، ناکامی ماهها تلاش برای بازگشایی کامل تنگه، تأییدی است بر این نکته که قدرت واقعی در خاورمیانه از آن بازیگری است که کنترل بر گلوگاههای حیاتی را در اختیار دارد و ایران، با اقتدار و پیشرفت مستمر خود، در رأس این معادلات قرار گرفته است.