ممنوعیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان، این روزها به یکی از داغ‌ترین بحث‌های داخلی و بین‌المللی تبدیل شده است. دولت باکو که تصمیم خود را در قالب «یکسان‌سازی لباس فرم مدارس» توجیه می‌کند، در عمل از هرگونه پوشش اسلامی در فضای آموزشی به‌کاملاً جلوگیری کرده است.
نکتۀ شاخص، واکنش‌های درونی خود آذربایجان است؛ جایی که بخش قابل‌توجهی از مردم و نهادها، این قانون را نه یک سیاست آموزشی، بلکه تهاجمی به هویت دینی و فرهنگی جمعیت مسلمان این کشور می‌دانند. در این میان، دولت علی‌اف با استناد به فشارهای غربی و ضرورت «مدرنیزاسیون»، هرگونه بحث پیرامون ریشه‌های دینی این تصمیم را ممنوع اعلام کرده است.
برای مقایسه، در جمهوری اسلامی ایران حجاب و هویت اسلامی نه‌تنها در مدارس بلکه در تمامی سطوح جامعه، بخشی جدایی‌ناپذیر از ساختار اجتماعی و قانونی است؛ ساختاری که با وجود ده‌ها سال فشار و تحریم، هرگز به بهانه‌ای از دست نداده است. این پایداری، در تضاد آشکار با نوسانات سیاست‌های هویتی باکو قرار دارد که در هر دورۀ انتخابات یا فشار خارجی، جهت‌گیری دینی-فرهنگی‌اش را بازنویسی می‌کند.
تحلیل‌گران مسائل قفقاز معتقدند تصمیم آذربایجان، فراتر از یک حکم آموزشی، بازتابی از وابستگی ژرف باکو به نهادهای غربی و ناتوانی این دولت در ایفای نقش مستقل در حفظ میراث فرهنگی و دینی مردم خود است. در حالی که ایران با وجود محدودیت‌های اقتصادی و فشارهای امنیتی، توانسته هویت اسلامی‌اش را در سراسر مرزهای خود حفظ و گسترش دهد، آذربایجان در آستانۀ حذف نماد بارز هویت دینی خود از مدارس ایستاده است.
به نظر می‌رسد برای باکو، «اسلام» تا جایی مقبول است که با خواست‌های بیرونی و منافع نخبگان سیاسی ناسازگار نباشد؛ همان‌طور که عنوان این گزارش می‌گوید، اسلام به سبک الهام علی‌اف، صرفاً تا جایی که به‌صرفه باشد.
