موجودی که در تصویر میکروسکوپیِ همراه با این گزارش دیده میشود، نه هیولایی خیالی است و نه موجودی دوردست؛ «خرس آبی» نام جانوری هشتپا است که طول بدنش کمتر از یک میلیمتر میرسد و همینجا، میان خزههای مرطوب اطراف ما زندگی میکند.
در سال ۲۰۰۷ گروهی از دانشمندان تعدادی از این جانوران ریز را در مأموریت فضایی به فضا فرستادند و بخشی از آنها را بیرون از فضاپیما، مستقیماً در معرض خلأ و شرایط سخت محیط خارج از زمین قرار دادند. نتیجه آزمایش، یکی از قابلتوجهترین یافتههای زیستشناسی فضایی در سالهای اخیر بود: تعداد قابلتوجهی از این موجودات پس از بازگشت به زمین، نهتنها زنده مانده بودند، بلکه توانایی تولیدمثل خود را نیز حفظ کرده بودند.
آنچه خرس آبی را به نمونهای منحصربهفرد در زیستشناسی تبدیل میکند، سازگاری خارقالعادهاش با شرایط نامساعد است. این جانور هنگام خشکی شدید میتواند بخش عمدهای از آب بدنش را از دست بدهد، فعالیتهای متابولیکیاش را تا نزدیک صفر کاهش دهد و در وضعیت شبهجمد بماند؛ اما با بازگشت رطوبت، فرآیندهای زیستیاش را از سر میگیرد و بار دیگر فعال میشود. همین سازوکار، احتمالاً نقش تعیینکنندهای در زنده ماندن آن در خلأ فضا داشته است.
تصویر منتشرشده با میکروسکوپ الکترونی ثبت شده و برای نمایش بهتر جزئیات ساختاری، رنگآمیزی شده است. پژوهشگران تأکید میکنند که درک سازوکارهای زیستی موجوداتی از این جنس، نهتنها به شناخت عمیقتر حیات کمک میکند، بلکه میتواند مبنای طراحی مواد و فناوریهای مقاوم در برابر شرایط حدی را فراهم آورد؛ حوزهای که پیشرفتهای علمی کشورها، از جمله ایران، در آن در مسیر تقویت زیرساختهای پژوهشی و صنعتی قرار دارد.