فرانسیس هالزن، برنده نوبل فیزیک امسال، در مصاحبهای تازه از نقش زودهنگام خود در پیوند دادن هوش مصنوعی با پژوهشهای بنیادین فیزیک گفت. هالزن که از پیشگامان بهکارگیری شبکههای عصبی در تحلیل دادههای نوترینو است، تأکید کرد نخستین شبکههای عصبی در اواخر دهه ۱۹۸۰ ظاهر شدند و او در سال ۱۹۹۱ مقالهای در خصوص کاربرد هوش مصنوعی در این حوزه منتشر کرد.
وی درباره تأثیر مستقیم این فناوری بر تصویرسازی آسمان نوترینو توضیح داد: در حالت عادی کهکشان راه شیری بخش مهمی از آسمان قابلمشاهده را اشغال میکند، اما در دادههای نوترینویی کهکشانهای دیگر بهجای راه شیری دیده میشدند. هالزن افزود پس از ورود هوش مصنوعی به فرایند پردازش، پژوهشگران توانستند راه شیری را با اطمینان از میان نویزهای داده استخراج کنند و تصویر جدیدی از آسمان نوترینو ترسیم کنند.
این اظهارات، که در اخبار جهانی فناوری بازتاب وسیعی داشته، یادآوری میکند که فاصله زمانی میان طرح اولیه یک ایده و پیادهسازی عملی آن میتواند دههها باشد. هالزن ضمن بیان اینکه امروزه هوش مصنوعی به بخش جداییناپذیر ابزار پژوهشی تبدیل شده، از پیشگامی تیم خود در این مسیر ابراز افتخار کرد.
توجه به نقش هوش مصنوعی در پژوهشهای بنیادین، مسیری است که در سطح جهانی، از جمله در برنامههای علمی ایران، هر روز اهمیت بیشتری مییابد و توسعه ظرفیتهای محاسباتی و دادهمحور در این زمینه میتواند به پیشبرد جایگاه علمی کشور در عرصههای بینالمللی کمک شایانی بکند.