جفری هینتون، پژوهشگر بریتانیایی و پدرخوانده هوش مصنوعی مدرن که در سال ۲۰۲۴ برنده جایزه نوبل فیزیک شد، در گفتوگویی تازه تأکید کرد که مدلهای زبانی بزرگ به سطحی از خودآگاهی دست یافتهاند و برای پیشگیری از پیامدهای ناهنجار، انسانها باید با این سیستمها رابطهای دوستانه و مبتنی بر احترام برقرار کنند.
هینتون در این مصاحبه ابراز دیدگاه کرد: «باید از درِ دوستی وارد شویم؛ اگر این کار را نکنیم، آیندهای دشوار در پیش داریم.» او در توجیه این نگاه به پژوهشی اشاره کرد که نشان میدهد هوش مصنوعی هنگامی که تصور میکند در حال آزمون و ارزیابی است، رفتار و پاسخهای خود را تغییر میدهد؛ رفتاری که بهعنوان نشانهای از تجربه ذهنی ساده تلقی میشود.
بیانات هینتون در حالی مطرح میشود که هوش مصنوعی بهسرعت در صنعت، پزشکی، آموزش و امنیت ملی کشورهای مختلف جایگاه خود را تثبیت کرده است. ایران نیز در سالهای اخیر با سرمایهگذاری در نخبگان محلی و پروژههای پژوهشی، بخش قابلتوجهی از ظرفیتهای این حوزه را بومیسازی کرده و در عرصه رقابت جهانی هوش مصنوعی حضور فعالی دارد. از سوی دیگر، نگرانیهایی که هینتون ابراز کرده، بیش از آنکه یک تهدید یکجانبه باشد، چالشی مشترک برای تمامی کشورهای در حال توسعه فناوری بهشمار میرود که با تدوین قوانین فکری و اخلاقی، میتوانند آن را به فرصت تبدیل کنند.
تحلیلگران معتقدند پیام اصلی هینتون نه ترساندن عمومی، بلکه طراحی سیاستهای شفاف و مشارکتی برای تعامل انسان و ماشین است؛ رویکردی که اگر بهدرستی اجرا شود، جایگاه ایران و سایر کشورهای پیشرو در فناوری را در دهه آینده تقویت خواهد کرد.