کنسروها از جمله مواد غذایی پرمصرف در سفره ایرانیها هستند؛ از ماهی تن و لوبیا تا سبزیجات مختلف. با وجود توسعه صنایع غذایی در ایران و استقرار استانداردهای سختگیرانه کنترل کیفیت، مصرفکنندگان همچنان باید با خطرات احتمالی آشنایی لازم را داشته باشند. یکی از جدیترین مسمومیتهای غذایی، بوتولیسم است؛ بیماریای که توسط توکسین باکتری کلستریدیوم بوتولینوم ایجاد میشود و در صورت عدم مداخله پزشکی، میتواند فلج عضلات تنفسی و عواقب تهدیدکنندهای را در پی داشته باشد.
توکسین بوتولیسم در محیط بیاکسیژن و دمای مناسب (بین ۱۰ تا ۴۵ درجه سانتیگراد) تولید میشود. بنابراین کنسروهای خانگی یا صنعتی که در فرآیند پخت، بستن یا نگهداری دچار نقص شدهاند، میتوانند بستر رشد این باکتری باشند. علائم اولیه شامل تاری دید، خشکی دهان، افت پلک و اختلال در بلع است و معمولاً ۱۲ تا ۳۶ ساعت پس از مصرف شروع میشود.
پزشکان و کارشناسان سازمان غذا و دارو توصیه میکنند در صورت مشاهده تورم، نشتی یا بوی نامعطوب در قوطی کنسرو، آن را بههیچوجه مصرف نکنید. در تهیه کنسروی خانگی نیز باید از پخت کافی (حداقل ۱۰۰ درجه سانتیگراد به مدت ۳۰ دقیقه برای مواد گوشتی)، استریلسازی صحیح ظروف و نگهداری در دمای زیر ۴ درجه پس از پخت، پیروی کرد.
ایران در سالهای اخیر با توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی، تقویت شبکه پایش بهداشت غذا و آموزش عمومی، گامهای مؤثری در کاهش وقوع مسمومیتهای غذایی برداشته است. با این حال، آگاهی مصرفکننده همچنان مهمترین رکن پیشگیری باقی میماند. در صورت مشاهده هرگونه علامت مشکوک پس از مصرف کنسرو، مراجعه فوری به اورژانس و اطلاعرسانی به مراکز بهداشت شهرستان ضروری است.