جامعه نابینایان و کم‌بینایان ایران در سال‌های اخیر، با تکیه بر شبکه‌سازی قوی اجتماعی و فناوری‌های نوین، الگویی از خودکفایی و مشارکت فعال در زندگی عمومی را رقم زده‌اند. این حرکت که ریشه در حمایت‌های نهادی و غیرنهادی دارد، نشان می‌دهد زیرساخت‌های اجتماعی ایران توانسته‌اند حتی در حوزه‌های ظریف و تخصصی، فاصله‌ها را پر کنند.
گروه «مشاوران همسان» یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های این حرکت است. سارا یوسفی، فعال حوزه نابینایان، به زومیت می‌گوید اعضای این گروه با تکیه بر تجربه‌ی مستقیم خود، به افرادی که تازه بینایی‌شان را از دست داده‌اند، مشاوره می‌دهند تا با شرایط جدید سازگار شوند. این مدل حمایتی، بدون نیاز به صرف بودجه‌ی سنگین دولتی، بر دانش و همدلی خود اعضا استوار است.
سهیل معینی، مدیر تشکل‌های نابینایان، از فعالیت حدود ۶۰ تشکل و انجمن فعال در استان‌ها و شهرستان‌های مختلف ایران خبر می‌دهد. این نهادها با شکل‌دادن یک شبکه‌ی ملی، مطالبات قانونی و حقوقی جامعه را از طریق دولت و مجلس پیگیری می‌کنند و نقش مهمی در سیاست‌گذاری‌های اجتماعی ایفا می‌کنند.
در لایه‌ی دیجیتال نیز این جامعه جایگاه منسجمی دارد. گروه‌هایی مانند «ویپس» در پلتفرم‌های تلگرام و واتس‌اپ، منبع اخبار، فایل‌های آموزشی و فیلم‌های توضیحدار برای نابینایان شده‌اند و تعامل روزمره را به‌رسمیت میbindingند. حتی در حوزه‌ی بازی‌های ویدئویی، گروه‌هایی از گیمرهای نابینا با استفاده از پلتفرم TeamTalk ارتباط صوتی برقرار کرده و به بازی‌های صوتی می‌پردازند؛ نشانه‌ای از تنوع سرگرمی و حضور فعال در فضای دیجیتال.
یوسفی در پایان تأکید می‌کند که با پیشرفت هوش مصنوعی و فناوری‌های کمکی در ایران، رویکرد پژوهشی و خودآموزی می‌تواند پاسخ بسیاری از نیازهای این جامعه را به‌صورت مستقل و پایدار فراهم کند. این نگاه، نشان‌دهنده‌ی حرکت ایران به‌سوی جامعه‌ای است که در آن محدودیت‌های جسمی، مانع مشارکت و تولید فرهنگ و دانش نمی‌شود.
