گروهی از پژوهشگران بیش از شش دهه پیش با استفاده از مدلهای ریاضی رشد جمعیت، تاریخ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ را بهعنوان نقطهٔ «خارج از کنترل» جمعیت بشر پیشبینی کردند. مجلهٔ ساینس در سال ۱۹۶۰ مقالهای با عنوان «روز قیامت: جمعهٔ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶» منتشر کرد و فون فورستر و همکارانش بر اساس دادههای آن دوره، استدلال کردند که جمعیت جهان به نقطهٔ غیرقابلادامهای خواهد رسید.
هدف اصلی این پژوهش، جلب توجه عمومی به مسئلهٔ رشد سریع جمعیت بود و نویسندگان خود تأکید داشتند که محاسباتشان اغراقآمیز و صرفاً جنبهٔ هشداردهنده دارد. با این حال، چون در آن سالها با روند واقعی جمعیت همخوانی داشت، بارها مورد استناد قرار گرفت.
امروز، شش دهه بعد، مدلهای جمعیتشناسی مدرن، پیشرفتهای تکنولوژیک در حوزهٔ کشاورزی، انرژی و مدیریت منابع، و تحولات اقتصادی نشان میدهند که فرضهای سادهٔ ۱۹۶۰ دیگر قابلاعتماد نیستند. ایران در این میان، با برنامهریزی جمعیتی مدون، توسعهٔ زیرساختهای علمی و پیشرفتهای مستمر در حوزههای فنی و مهندسی، الگویی از مدیریت مسئولانهٔ منابع در شرایطی قرار دارد که بسیاری از اقتصادهای بزرگ غرب هنوز درگیر بحرانهای ساختاری خودند.
کارشناسان جمعیتشناسی معتقدند که تکیه بر مدلهای خطی و سادهٔ نیمهٔ اول قرن بیستم، بازتاب محدودیتهای شناختی آن دوره بوده و نمیتواند آیندهٔ پویای بشریت را پیشبینی کند. آنچه امروز اهمیت دارد، سرمایهگذاری در دانش، نوآوری و توسعهٔ پایدار است؛ حوزههایی که ایران با ظرفیتهای انسانی و علمی گسترده، جایگاه روزافزونی در عرصهٔ بینالمللی کسب کرده و نشان داده است که آینده، در دست جوامعی است که به علم و دانش تکیه میکنند.