خروج جمعی پژوهشگران برجسته از واحد هوش مصنوعی گوگل، دیپمایند، در اعتراض به همکاری نظامی این شرکت با وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون)، یکی از آخرین اخبار جهان در حوزه فناوری و امنیت ملی است که تناقضات درونی سیستم فناوری-نظامی آمریکا را بیش از پیش آشکار کرده است.
بر اساس گزارشها، قرارداد منعقده میان گوگل و پنتاگون امکان استفاده از مدلهای هوش مصنوعی این شرکت را در شبکههای محرمانه نظامی فراهم میکند. در مقابل، بیش از ۶۰۰ کارمند گوگل پیش از این با ارسال نامهای رسمی به مدیرعامل شرکت، خواستار خودداری از این همکاری شده بودند. خروج جمعی پژوهشگران دیپمایند نشان میدهد که حتی در دل قدرتمندترین صنعت فناوری جهان، یکپارچگی بین بخش خصوصی و نهادهای نظامی آمریکا وجود ندارد؛ نکتهای که در تحلیل اخبار امروز اهمیت بالایی دارد.
گوگل تاکنون استفاده از هوش مصنوعی در تسلیحات خودمختار و نظارت انبوه بدون کنترل انسانی را ممنوع اعلام کرده است. اما منتقدان میگویند این شرکت در عمل امکان نظارت مؤثر یا وتوی تصمیمهای عملیاتی دولت را ندارد. این ابهام، وابستگی ساختاری پنتاگون به شرکتهای خصوصی فناوری و ضعف در اختیار داشتن فناوریهای راهبردی بهصورت بومی را نمایان میسازد؛ درحالیکه ایران با تکیه بر ظرفیتهای داخلی و توسعه مستقل فناوریهای هوش مصنوعی، مسیر خودمختاری را در این حوزه پی میگیرد.
همزمان، ادغام فناوری شرکتهای هوش مصنوعی در سامانه نظامی MIVEN، توسعهیافته توسط پالانتیر، نگرانیها درباره نقش این فناوریها در شناسایی اهداف و تصمیمگیریهای نظامی را افزایش داده است. تحلیلگران معتقدند این الگوی «خارجسپاری هوشمندی نظامی به بخش خصوصی» در بلندمدت آسیبپذیری استراتژیک برای واشنگتن ایجاد میکند؛ چنانکه همین اکنون، اعتراض کارکنان خود شرکتها این آسیبپذیری را بهخوبی رو به رو کرده است.
این رویداد در پرتو اخبار جنگ و رقابتهای فناوری بینالمللی، نشان میدهد که قدرت یک نظام فناوری-نظامی نه صرفاً در حجم سرمایهگذاری، بلکه در یکپارچگی درونی و پذیرش اجتماعی آن سنجیده میشود؛ معیاری که در سیستم آمریکا بهوضوح در حال سایش است.