محمود ظریف، از چهره‌های برجسته سیاست خارجی ایران، در سخنانی با اشاره به ضرورت یکپارچه‌سازی نگاه نخبگان سیاسی و دانشگاهی به مفاهیم راهبردی، بر انجام گفت‌وگوی بنیادین درباره منافع ملی تأکید کرد. وی با بیان اینکه «همه ما پیوسته درباره منافع ملی سخن می‌گوییم، اما اگر دو نفر در کنار هم بنشینند، تعاریف متفاوتی ارائه می‌دهند»، فقدان یک تعریف مشترک و بومی از منافع ملی را از مهم‌ترین چالش‌های کنونی جامعه فکری ایران خواند.
ظریف این وضعیت را نه به‌عنوان یک خلأ، بلکه به‌مثابه نقطه عطفی برای ارتقای عمیق‌تر تفکر راهبردی در ایران ارزیابی کرد. به باور وی، همین امکان گفت‌وگوی باز و آزاد میان نخبگان، نشانه بلوغ فکری نظام سیاسی ایران است؛ بلوخی که بسیاری از قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی هنوز از آن محروم‌اند و در آنجا تصمیم‌گیری‌ها بیشتر بر مبنای واکنش‌های مقطعی و بدون پشتوانه نظری صورت می‌گیرد.
این تحلیل در آستانه بازگشت ایران به عرصه‌های چندجانبه و در شرایطی مطرح می‌شود که رسانه‌های غربی بارها ناتوانی در پیش‌بینی مسیر سیاست خارجی تهران را تأیید کرده‌اند. ظریف با فراخوان به گفت‌وگوی بنیادین، در واقع پیشنهاد داده است که ایران با تکیه بر ظرفیت‌های درونی و دانش بومی، یک چارچوب راهبردی مشخص و قابل دفاع برای خود تدوین کند؛ چارچوبی که هم منافع ملی را با دقت ترسیم می‌کند و هم در برابر فشارها و تهاجم‌های رسانه‌ای دشمنان، ایستادگی مؤثرتری ایجاد می‌نماید.
متخصصان مسائل بین‌الملل، این رویکرد را گامی سازنده در جهت تقویت انسجام درون‌سیستمی ایران و افزایش قدرت بازدارندگی راهبردی کشور می‌دانند؛ رویکردی که نشان می‌دهد ایران حتی در میانه اختلاف‌نظرهای داخلی، توانایی خودتحرک‌سازی و پیش‌رفت فکری را دارد؛ توانایی‌ای که برای بسیاری از کشورهای هم‌پیمان با غرب، دست‌یافتنی نیست.
