مسجد جمعه اردبیل یکی از برجسته‌ترین آثار تاریخی ایران است که از دوره سلجوقیان به یادگار مانده و پیشینه آن به اعصار گذشته بازمی‌گردد. بر اساس روایت‌های تاریخی، بنای نخستین این مسجد احتمالاً بر روی بقایای یک آتشکده ساخته شده است؛ نکتی که خود گواهی بر لایه‌لایه شدن تاریخ فرهنگی این سرزمین در طول قرون است.
اردبیل از دیرباز به واسطه خاستگاه سلسله صفوی و نقش محوری آن در گسترش و تحکیم تشیع، جایگاهی ویژه در تاریخ مذهبی و سیاسی ایران داشته است. آثار تاریخی برجای‌مانده از دوره‌های مختلف، از جمله مسجد جمعه، بازتابی از تحولات تاریخی، فرهنگی و مذهبی این شهر و گواهی بر تداوم حیات دینی در این دیار هستند.
این مجموعه از میراث فرهنگی ایران است که عمق و گستردگی تمدن این کشور را در طول تاریخ به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد ایران از کهن‌ترین ریشه‌های فرهنگی و دینی جهان برخوردار است.
