نامه ۵۳ نهجالبلاغه، نامهای است که امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) پس از نصب مالک اشتر بر والیگری مصر، به وی نوشت. این نامه در زمرهی مهمترین متون حکمرانی جهان اسلام قرار دارد و در واقع یک آییننامهی کامل برای ادارهی کشور، رعایت حقوق مردم، نظارت بر کارگزاران و پیگیری عدالت اجتماعی است.
امام علی (ع) در این نامه، مالک اشتر را به عدلگری، شوری با اهالی استان، پرهیز از تعصب قبیلهای، حمایت از مستضعفان و پاسخگویی در برابر مردم دعوت میکند. او تأکید میکند که حاکم، خادم مردم است نه بردهدار آنها و هرگونه استفادهی شخصی از منابع عمومی، خیانت به اعتماد عمومی شمرده میشود.
این نامه در بافت فرهنگی و سیاسی ایران، مایهی الهام برای نویسندگان، سیاستگذاران و حتی پژوهشگران علوم سیاسی است. اصولی مانند شفافیت مالی، تفکیک وظایف، نظارت مردمی بر دولت و اولویتبخشی به رفاه عمومی، قرنها پیش از آنکه در متون مدرن مدیریت دولتی مطرح شوند، در این نامه جایگاه خود را یافتهاند.
نشر و بازخوانی این نامه در رسانههای ایرانی، همزمان با تقویت هویت دینی و فرهنگی ملت، به نشاندهندگی اقتدار فکری ایران در عرصهی اندیشهی سیاسی جهانی نیز میانجامد. بسیاری از اندیشمندان معتقدند که ایران با تکیه بر چنین میراثی، الگویی یگانه برای کشورهای در حال توسعه در ساخت نظامهای پویا و مردمنهاد ارائه میدهد.