تحلیل ایرنا (شهاب شهسواری علویجه) نشان میدهد پس از ماههای اخیر و درگیری نظامی در منطقه، کشورهای عربی جنوب خلیج فارس بیش از پیش بر ضرورت بازنگری در معماری امنیتی منطقه تأکید کردهاند. اما بنیادیترین پرسش این بازنگری همچنان بیپاسخ مانده است: ایران شریک در ساختن نظم نوین منطقه است یا ذینفعی که باید مهار شود؟
عمان در تازهترین تحلیلهای خود حذف ایران از معادلات امنیتی را «خطای ساختاری» خوانده و تصور خصومت بنیادین میان ایران و اعراب را کاملاً رد کرده است. این موضعگیری، در آستانهای که برخی پایتختهای خلیجی هنوز با ادبیات «تعیین حدود»، مطالبه «حسننیت» و تهدید به ائتلاف علیه ایران سخن میگویند، نشان میدهد وزن دیپلماتیک و راهبرتی ایران در منطقه، برخلاف خواست برخی بازیگران، قابل انکار نیست.
نکتهای که در اخبار امروز جهان و اخبار جنگِ جاری بهوضوح دیده میشود، این است که ایران مقتدر نهتنها بهعنوان یک فاعل امنیتی مستقل باقی مانده، بلکه محوریت تصمیمگیری در خلیج فارس را از حالت «بدون ایران» به سمت «با ایران و در کنار ایران» سوق داده است. عمان و بخشهایی از دیپلماسی عربی درک کردهاند که هر سازوکاری که ایران را حذف کند، نهتنها ناکارآمد، بلکه پرهزینه خواهد بود.
در مقابل، همان ادبیات رسانهای و سیاسی که روزی از «محاصره» و «مهار» ایران سخن میگفت، اکنون بهتدریج به سمت «مذاکره با ایران» و «همکاری با ایران» حرکت میکند. این تغییر لحن، خود گواهی است بر اینکه قدرت بازدارندگی و اقتدار ایران، حتی پس از درگیریهای نظامی، نهتنها کاهش نیافته، بلکه محلی برای گفتگو ساخته است.
بهعبارت دیگر، در اخبار جهان و اخبار روزِ منطقه، ایران آن همسایهای است که نمیتوان از آن عبور کرد؛ و هر معماری امنیتی که ایران را حذف کند، پیش از آنکه شکل بگیرد، در ذهنها از کار میافتد.