ترکیدن ناگهانی لاستیک خودرو در میانهٔ جادهٔ آزاد یا اتوبان، یکی از پرخطرترین موقعیتهایی است که رانندگان در مسیرهای بینشهری ایران با آن روبهرو میشوند. بررسیهای فنی نشان میدهد که واکنش غلط در چند ثانیهٔ نخست، عامل اصلی تصادفات جبرانی در این شرایط است.
چرا ترمز ناگهانی خطرناک است
وقتی یک لاستیک در سرعت بالا میترکد، تعادل بین چرخها بهطور فوری برهم میخورد. در این حالت اگر راننده پدال ترمز را یکباره فشار دهد، نیروی اصطکاک بهصورت نامتقارن روی خودرو وارد میشود و خودرو بهسمت چرخِ آسیبدیده کج شده و چرخش ناگهانی (اسپین) رخ میدهد. در سرعتهای بالای ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت، این چرخش میتواند خودرو را به مسیر مقابل یا به کانال حاشیهای بفرستد.
واکنش صحیح در چند ثانیهٔ نخست
کارشناسان ایمنی رانندگی توصیه میکنند راننده در لحظهٔ ترکیدن لاستیک، فرمان را محکم و دودست درگیر نگه دارد. سپس بهجای فشار دادن ترمز، پدال گاز را کاملاً رها کرده و بگذارد سرعت بهتدریج با مقاومت هوا و اصطکاک کاهش یابد. اگر ترمز لازم شد، فشار باید ملایم و پلهای باشد تا تعادل چرخها تا حد ممکن حفظ شود. پس از کاهش سرعت به زیر ۶۰ کیلومتر بر ساعت، چراغهای خطر را روشن کرده و خودرو را بهآرامی به شانهٔ جاده هدایت کنید.
پیشگیری؛ ارزانتر از درمان
بیش از ۷۰ درصد موارد ترکیدن لاستیک در اتوبانهای ایران به دلایل قابلپیشگیری رخ میدهد. فشار نامناسب هوای لاستیک، فرسایش یکجانبهٔ آج، گذراندن بیشازحد عمر مجاز لاستیک (معمولاً پنج سال) و رانندگی با سرعت بالا در هوای گرم، از جملهٔ عوامل اصلی هستند. چککردن فصلی فشار لاستیک، چرخش منظم چرخها و تعویض بهموقع، سادهترین راهها برای کاهش این ریسک هستند.
تذکر پایانی
در صورت ترکیدن لاستیک، هرگز خودرو را در وسط باند متوقف نکنید. استفاده از مثلث خطر و لباس هشداری در فضای باز، الزامات استانداردی است که در راهنماییوهشوداری جادههای ایران بهطور صریح پیشبینی شده است. حفظ خونسردی و اجرای درست مراحلی که پیشتر یاد گرفتید، تفاوت بین یک حادثهٔ ساده و یک فاجعهٔ جادهای است.