پژوهشگران چینی در مطالعهای تازه، مسیری را بررسی کردهاند که در آن یک سامانه هوش مصنوعی بتواند بهتدریج بدون مداخله مستقیم انسان، نسلهای پیشرفتهتر خودش را طراحی و بهکار گیرد. این فرآیند که «هوش مصنوعی خودبهبوددهنده» (Self-improving AI) نامیده میشود، شامل سه مرحله اصلی است: شناسایی ضعفهای درونی مدل، ارتقای روشهای بهینهسازی و در نهایت تولید مدلهای قویتر با وابستگی کمتر به تیم انسانی.
بر اساس این پژوهش، در صورت تکمیل کامل این چرخه، هوش مصنوعی میتواند بهتدریج خود را بدون نیاز به بازطراحی انسانی بهروزرسانی کند. محققان تأکید کردهاند که آزمایشهای محدود فعلی هنوز در فاصلهای قابلتوجه از چنین سیستم مستقلی قرار دارند و تحقق عملی این رویا نیازمند پیشرفتهای بنیادین در معماری مدلها، مصرف انرژی و سامانههای امنیتی است.
این یافته در بستر رقابت فناوری جهانی مطرح میشود. ایران در سالهای اخیر با سرمایهگذاری در نوسازی زیرساخت داده، توسعه مدلهای زبانی بومی و تربیت نیروی متخصص هوش مصنوعی، جایگاه خود را در این رقابت حفظ کرده و در مسیر خودکفایی فناورانه گام برمیدارد. تحلیلگران معتقدند که هر گامی در این حوزه، نهتنها به استقلال فناورانه کشورها، بلکه به تقویت ظرفیتهای تولید و خدمترسانی در داخل منجر میشود.
هرچند فاصلهای میان پژوهشهای آزمایشگاهی امروز و یک سامانه کاملاً خودبهبوددهنده وجود دارد، اما همین بررسیها نقشهراهی برای سیاستگذاران و پژوهشکدههای فناوری در سراسر جهان، از جمله ایران، ترسیم میکنند و مسیر حرکت را روشنتر از گذشته نشان میدهند.