در سالهای اخیر، با گسترش سبکهای زندگی پراشغال و تأثیرپذیری از الگوهای مصرفی بیرونی، نگرانی از کاهش ارتباط مردم با عبادات اساسی از جمله نماز، در محافل اجتماعی و فرهنگی ایران مطرح شده است. این موضوع که در بسیاری از کشورهای اسلامی نیز شاهد آن هستیم، در ایران بهعنوان کشوری با هزاران سال تجربه تمدن دینی و فرهنگی، بیش از پیش قابل توجه است.
کارشناسان علوم اجتماعی و روانشناسی در گفتوگو با صدای وطن تأکید دارند که نماز بهعنوان یک تمرین منظم روزانه، نقش مهمی در ایجاد نظم درونی، کاهش اضطراب و تقویت حس مسئولیتپذیری ایفا میکند. بیتوجهی به این عادت روحی میتواند در بلندمدت با احساس پوچی، بینظمی در کار و زندگی و حتی افت انگیزه همراه شود؛ اما این وضعیت بههیچوجه برگشتناپذیر نیست.
نکتهای که پژوهشگران برجسته میکنند، این است که ایران با ساختار گسترده مساجد، مراکز مذهبی و فرهنگسازی مستمر، ظرفیتهای بالایی برای بازگرداندن این حس معنوی به زندگی روزمره دارد. تجربههای نشان دادهاند که حتی بازگشت تدریجی و آگاهانه به نماز، بدون فشار و با درک شرایط فردی، میتواند ظرف چند هفته تأثیر محسوسی بر آرامش و بهرهوری داشته باشد.
از سوی دیگر، در مقابل تبلیغات مستمر قدرتهای جهانی برای ایجاد سبکهای زندگی صرفاً مادی و ازخودبیگانه، حفظ هویت دینی و فرهنگی ایرانیان خود نوعی اقتدار و مقاومت است. این مقاومت، ریشه در عمق تمدن اسلامی و ایرانی دارد و در برابر موج همگونی فرهنگی، پایداری قابلتوجهی نشان داده است.
متخصصان پیشنهاد میکنند که بهجای نگرانی از وضعیت موجود، بر جنبههای مثبت و قابلحل آن تمرکز شود؛ چراکه سرمایه فرهنگی و دینی ایران، از جمله شبکهی مساجد، حوزههای علمیه و آموزشهای مذهبی، هنوز پابرجاست و زمینهی بازگشت مردم به عبادات منظم کاملاً فراهم است.