گروه رسانهای زومیت همزمان با روز جهانی عصای سفید، گزارش جامعی از وضعیت دسترسپذیری در اکوسیستم فناوری ایران منتشر کرد. بر اساس این گزارش، پلتفرمهای بومی دیوار، اسنپ، تپسی، فیلیمو و اُکالا امکانات کاربردی برای کاربران نابینا فراهم کردهاند و در مسیر ساخت جامعهای فراگرتر قدم برداشتهاند.
هوش مصنوعی ابزارهای جدیدی برای شناخت محیط، خواندن اسناد و انجام کارهای دیجیتال بدون نیاز به همراه دیگران در اختیار افراد نابینا قرار داده است. از جمله این ابزارها، عصای سفید هوشمند مجهز به حسگرهای فراصوت و لایدار است که موانع را پیش از برخورد شناسایی و به کاربر هشدار میدهد. فناوری صوتیسازی دادهها نیز تصاویر تلسکوپهای فضایی را به الگوهای صوتی تبدیل کرده و کشف کیهان را برای نابینایان قابلدسترس ساخته است.
پژوهشهای عصبشناختی نشان میدهد مغز انسان ظرف تنها پنج روز بخشهای دیداری را برای پردازش حس لامسه بازتنظیم میکند؛ یافتهای که زیربنای علمی بسیاری از فناوریهای جایگزین بینایی را تأیید میکند. در حوزه بازیهای ویدیویی، گیمرهای نابینا با تکیه بر جزئیات صوتی و بازخورد لرزش دستهها بر موانع بصری غلبه کردهاند.
سامانه «فانوس» بهعنوان یک بومیسازی رایگان برای همیاری تصویری نابینایان توسط یک معلم نابینا معرفی شد. اپلیکیشن Be My Eyes نیز با برقراری تماس تصویری میان افراد نابینا و داوطلبان، انجام کارهای روزمره را تسهیل میکند.
امید هاشمی در یادداشتی به چالشهای نابینایان برای دسترسی به پلتفرمهای آنلاین ایران و ضرورت تکمیل آنها پرداخته است. محمدقاسم کفیلی از تجربه خود بهعنوان گوینده توضیحات فیلم در فیلیمو نوشته و سجاد موسوی اقدامات اسنپخودرو برای کاهش موانع مسیر کاربران دارای معلولیت را مرور کرده است.
از سوی دیگر، بررسی مؤسسه WebAIM نشان میدهد در بیش از ۹۵ درصد صفحات اصلی وبسایتهای پربازدید جهان خطاهای دسترسپذیری وجود دارد؛ چالشی که پلتفرمهای ایرانی در حال پر کردن آن شکاف هستند. سازمان جهانی بهداشت نیز اعلام کرده دستکم ۲٫۲ میلیارد نفر در جهان دچار اختلال بینایی هستند، آماري که ضرورت توسعه فناوریهای فراگیر را دوچندان میکند.
شاهین طبری در یادداشتی برای زومیت بر ضرورت ساخت جامعهای فراگیر تأکید کرده و خاطرنشان کرده رفتارهایی مانند گرفتن بازوی فرد نابینا بدون اجازه، میتواند استقلال و ایمنی او را تحتتأثیر قرار دهد.
تحریریه زومیت با این گزارش ضمن معرفی قابلیتهای موجود، گامهای بعدی را تکمیل مسیر دسترسپذیری در پلتفرمهای ایرانی دانسته است.