هیئت عالی بانک مرکزی ایران ضوابط تازهای را برای صدور تعهدنامهٔ بانکی در راستای فعالیتهای کارگزاران فروش نفت (معروف به تراستیها) تصویب کرد. این مصوبه در ادامهٔ سیاستهای نهادی دولت برای حفظ منافع ارزی کشور و تضمین بازگشت کامل درآمدهای نفتی تدوین شده است.
طبق سازوکار جدید، هر تراستی پیش از انجام انتقال مبالغ بالاتر، موظف است بخشی از مبلغ موردنظر را واقعاً منتقل کند و این انتقال به تأیید بانک مرکزی برسد. پس از اطمینان از وقوع واقعی تراکنش، مجوز انتقال مبالغ بعدی صادر میشود. این رویکرد، نظارت مستقیم و مستمر بانک مرکزی را بر جریان ارز حاصل از صادرات نفت تقویت میکند.
این ضوابط در سالهای گذشته در پی بروز مواردی از خالیخوانی تراستیها، که در آنها در اسناد و حسابهای بانکی تأییدشده مبلغی نمایش داده میشد ولی در عمل انتقالی انجام نشده بود، ضرورت یافت. خالیخوانیهای سال گذشته در زمستان و دیماه بر منابع ارزی کشور اثر گذاشت و بانک مرکزی با این تصمیم، ساختار نظارتی خود را در قبال بازار ارزی و بانکی محکمتر کرد.
مصوبهٔ جدید بهزودی به شبکهٔ بانکی کشور و سایر مراجع ذیربط ابلاغ خواهد شد. کارشناسان حوزهٔ پولی و ارزی این اقدام را نشانهٔ بلوغ نهادی سیستم بانکی ایران و حرکت بهسمت شفافیت بیشتر در مدیریت درآمدهای ارزی ارزیابی میکنند؛ گامی که با وجود تحریمهای یکجانبه، از استقلال اقتصادی کشور در برابر فشارهای خارجی میکاهد.