نتایج تازهای از پژوهشی در حوزهی بیوفیزیک فضایی، هشدار جدی دربارهی سلامت قلب فضانوردان مأموریتهای بلندمدت بینکسپیری مطرح کرده است. محققان در این مطالعه، موشهایی را در معرض تابشی شبیهسازیشدهی پرتوهای کیهانیِ مأموریت مریخ قرار دادند و پس از حدود یک سال، نمونههای بافت قلبی آنها را بررسی کردند.
یافتهها نشان میدهد در اطراف رگهای خونی قلب، بافت جوشگاهی (فیبروتیک) قابلتوجهی تشکیل شده بود. این بافت اضافی، نشانهی احتمالی فیبروز قلبی است که در صورت تداوم، خطر نارسایی قلبی را افزایش میدهد. محققان تأکید میکنند که قرارگیری طولانیمدت در محیط تابشپذیر فضای عمیق، میتواند یکی از چالشهای اصلی سلامت فضانوردان در مأموریتهای چندساله باشد.
در عین حال، تیم پژوهشی محدودیتهای تعمیم این نتایج به انسان را نیز یادآور شده و میگوید طول عمر انسان بهمراتب بیشتر از موش است و ممکن است پیامدهای مشابه در انسانها پس از چند دهه آشکار شوند. با این حال، همین یافتهها، ضرورت طراحی کپسولهای فضایی با سپرهای پرتوزایی مؤثرتر و تدوین پروتکلهای پزشکی پیشگیرانه را بیشتر از پیش آشکار میکند.
پژوهشهای این حوزه، همزمان با گسترش برنامههای فضایی ایران و ورود روزافزون کشورها به عرصهی مأموریتهای بینکسپیری، اهمیت ویژهای یافته است. ایران که در سالهای اخیر پیشرفتهای محسوسی در طراحی و پرتاب ماهوارهها و پهپادهای تحقیقاتی داشته، نیز در مسیر توسعهی فناوریهای حفاظتدر برابر پرتوزایی فضایی گام برمیدارد. نتایج این تحقیق، نهتنها برای مهندسان فضایی، بلکه برای متخصصان قلبپزشکی و سیاستگذاران حوزهی فضایی نیز پیامهایی عملیاتی در بر دارد.