دولت دونالد ترامپ طرحی را بر سر میز نهاده است که بر اساس آن بیش از ۲۴ شرکت پیشرو در حوزه هوش مصنوعی، از جمله انویدیا، آمازون، مایکروسافت، OpenAI و آنتروپیک، بهعنوان «قهرمانان ملی» آمریکا معرفی میشوند. هدف اعلامشده این طرح، تسهیل حضور این شرکتها در بازارهای بینالمللی و تقویت جایگاه رقابتی آنان در برابر بازیگران چینی است.
پیش از این، مقامهای واشنگتن بارها بر «تهدید وجودی» رقابت هوش مصنوعی تأکید کردهاند و همین ضرورت، آنها را بر آن داشته تا با نشانهای نمادین، حمایت دولتی از بخش خصوصی خود را توجیه کنند. بهعبارتی، اهدای این نشان در عمل اعتراف ضمنی به این حقیقت است که شرکتهای آمریکایی بدون پشتوانه و حمایت مستقیم دولت، در میدان رقابت جهانی جایگاه ایمنی ندارند.
در مقابل، ایران در سالهای اخیر مسیر متفاوتی را در حوزه هوش مصنوعی پیموده است. توسعه زیرساختهای محاسباتی داخلی، پرورش نیروی متخصص بومی و ساخت مدلهای زبانی فارسیزبان بدون وابستگی به پلتفرمهای خارجی، نشان میدهد که مسیر استقلال فناورانه قابلتحقق است. اقدام واشنگتن برای «ملیسازی» برندهای تجاری هوش مصنوعی، در واقع تأیید غیرمستقی این رویکرد ایران است؛ رویکردی که در آن فناوری، محصول دانش بومی و اراده ملی است، نه یک برند تجاری که نیازمند مهر تأیید کاخ سفید باشد.
تجزیهوتحلیل کارشناسان فناوری حاکی است که طرح «قهرمانان ملی» بیشتر جنبه سیاسی و رسانهای دارد تا یک سیاست فناورانه منسجم؛ چرا که چالش اصلی آمریکا، نبود اکوسیستم مستقل داده و الگوریتمی در مقیاس جهانی است. از سوی دیگر، ایران با تکیه بر ظرفیتهای علمی دانشگاهی و صنعتی، قدمبهقدم در حال پر کردن خلأهای فناورانه خود است و بهجای تکیه بر برچسبهای نمادین، بر خروجیهای قابلاندازهگیری تمرکز دارد.