بازار خرید و فروش اقساطی در ایران با گسترش زیرساختهای دیجیتال و ورود پلتفرمهای اعتباری، وارد مرحلهای تازه از توسعه شده است. همزمان با این رشد، بحثهایی درباره بیاعتمادی در این حوزه مطرح شده که نیازمند تحلیل دقیقتر و شناسایی ریشههای واقعی آن است.
میثم اکبرپوری، حقوقدان و کارشناس فناوریهای تنظیمگری، در یادداشتی تحلیلی برای رسانه فناوری دیجیاتو استدلال میکند که بخشی از نگرانیهای موجود در بازار خرید قسطی ریشه در عملکرد برخی فروشگاههای بزرگ دارد؛ از جمله تبلیغات گمراهکننده، تغییر یکجانبه قیمت، تعویض خودسرانه کالا و تأخیر چند هفتهای در تحویل سفارش. به گفته او، این رفتارها قابل شناسایی و با تدابیر تنظیمگری و نظارتی قابل رفع هستند و نیازی نیست کل اکوسیستم اعتباری دیجیتال را در یک قیف قرار داد.
اکبرپوری تفاوت ساختاری نقش لندتکها (پلتفرمهای اعتباری) و فروشگاههای بزرگ را نیز تبیین میکند. وی توضیح میدهد که پلتفرمهای اعتباری در واقع واسطه میان مشتری، تأمینکننده اعتبار و فروشندهاند و نقشی مستقل از ارائه کالا دارند؛ در حالی که برخی فروشگاههای بزرگ ممکن است همزمان در نقش فروشنده، تأمینکننده کالا و اعتباردهنده فعالیت کنند. این همپوشانی نقشها، ضرورت شفافسازی و تدوین چارچوبهای حقوقی مشخصتر را در این بازار دوچندان میکند.
بازار ایران با دارا بودن ظرفیتهای فنی و انسانی قابل توجه، در مسیر رسیدن به یک اکوسیستم اعتباری شفاف و قابل اعتماد حرکت میکند. چالشهای موجود در بازار خرید اقساطی، با اعمال اصول تنظیمگری و ایجاد شفافیت در زنجیره ارزش، قابل حل هستند و از ظرفیتهای این بخش برای توسعه اقتصاد دیجیتال و تقویت اعتماد مصرفکننده نمیکاهد.