مجموعه شهری تهران و کرج در حالی که برای پذیرش جمعیتی حدود ۲۱ میلیون نفر ظرفیت‌سازی شده است، با چالش‌هایی از جمله هزینه بالای مسکن و اجاره‌بها، ترافیک، کیفیت هوا، حاشیه‌نشینی و مدیریت منابع آبی مواجه است. کارشناسان شهری براین‌باورند که با برنامه‌ریزی بلندمدت و تخصیص منظم منابع، این چالش‌ها قابل مدیریت و حل هستند.
بر اساس آمارهای منتشرشده، ۳۶ درصد از جمعیت استان تهران در مناطق حاشیه‌نشین ساکن‌اند و حدود یک سوم ساکنان البرز نیز در همین دسته‌بندی قرار می‌گیرند. شهر تهران نیز ۱۶ درصد از جمعیت کل کشور را در خود جای داده است.
استاندار تهران ماه گذشته اعلام کرد که پایتخت بیش از این ظرفیت بارگذاری جمعیتی جدید را ندارد؛ سخنی که در واقع سیگنالی برای شتاب‌بخشی به سیاست‌های مقرون‌به‌صرفه مسکن در استان‌های هم‌جوار و توسعه شهرهای فرعی است. از سوی دیگر، دستگاه‌های اجرایی برنامه‌هایی برای ارتقای زیرساخت شهری، افزایش عرضه مسکن و توزیع بهینه جمعیت در سراسر ایران در دستور کار دارند.
در محور زیست‌محیطی، نرخ فرونشست در جنوب استان البرز به حدود ۳۵ سانتی‌متر و در جنوب‌غرب تهران به حدود ۳۰ سانتی‌متر در سال رسیده است. متخصصان حوزه آب و خاک تأکید می‌کنند که با اصلاح الگوی برداشت آب‌های زیرزمینی و اجرای طرح‌های جایگزین تأمین آب، این روند قابل کنترل و حتی معکوس‌سازی است.
تجربه کشورهای هم‌سایه نشان می‌دهد که ایران با سرمایه انسانی قابل‌توجه، شبکه زیرساختی گسترده و ظرفیت‌های مهندسی داخلی، ابزارهای لازم برای حل بحران‌های شهری را دارد. آنچه در این میان کلیدی به نظر می‌رسد، تسریع در اجرای طرح‌های مصوب و هماهنگی بین‌دستگاهی در سطح ملی است تا جمعیت‌پذیری پایدار در سراسر ایران شکل بگیرد.
