خشکی دهان، که در زبان پزشکی «کسنوستازی» نام دارد، یکی از شایعترین شکایتهای بیمارانی است که به مطبهای طب عمومی و متخصصین مراجعه میکنند. اگرچه مصرف برخی داروها، کمآبی بدن و تنفس از راه دهان از علل شایع خشکی موقتی دهان محسوب میشوند، اما تداوم این علامت بیش از چند هفته میتواند نشانهی بیماریهای زمینهای جدیتری باشد.
بر اساس مطالعات بالینی، خشکی مزمن دهان ارتباط نزدیکی با دیابت نوع یک و نوع دو، سندرم شوگرن، بیماریهای تیروئید، کمبود آهن و ویتامینها، ایدز و در موارد نادرتر، عوارض درمانهای شیمیدرمانی دارد. در سندرم شوگرن، سیستم ایمنی بدن بهطور خودایمنی غدد بزاقی را هدف قرار میدهد و کاهش ترشح بزاق، خشکی مداوم دهان و چشم را در پی دارد.
متخصصان گوشوحلقوبینی و دندانپزشکی توصیه میکنند که هرگونه خشکی دهان که با نوشیدن مکرر آب برطرف نمیشود، باید با آزمایش خون کامل (شامل قند، پروفایل تیروئید، فاکتورهای شوگرن و شمارش سلولهای خونی) بررسی شود. شناسایی بهموقع علت زمینهای، امکان درمان مؤثر را فراهم میکند و از عوارضی مانند پوسیدگی پیشرونده، عفونتهای قارچی دهان و اختلال در جویدن و بلع جلوگیری مینماید.
در کنار بررسیهای تشخیصی، رعایت بهداشت دهان و دندان، مصرف آب کافی، پرهیز از الکل و نیکوتین و استفاده از بزاق مصنوعی در موارد لزوم، از اقدامات کمکی است که کیفیت زندگی بیمار را بهبود میبخشد. بهطور کلی، خشکی دهان بهعنوان یک علامت هشداردهنده، در صورت توجه بهموقع، قابل مدیریت و قابل درمان است.