بیش از هشتاد سال پس از نگارش، دست‌نوشته‌ای منتشرنشده از اروین شرودینگر، فیزیکدان اتریشی و بنیان‌گذار معمای گربه‌ی شرودینگر، به دست پژوهشگران رسید و توجه محافل علمی جهان را به خود جلب کرد.
موضوع این نوشته یکی از کهنه‌ترین پرسش‌های فیزیک است: آیا پدیده‌هایی که در جهان رخ می‌دهند از پیش با قوانین مشخصی تعیین شده‌اند یا تصادف ذاتاً بخشی از ساختار طبیعت است؟ شرودینگر در این متن سعی کرده بود نشان دهد شاید پشت رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی ذرات کوانتومی، علل پنهانی وجود دارد که هنوز شناخته نشده‌اند.
نکته‌ی قابل‌توجه آن است که شرودینگر علی‌رغم ارائه‌ی مدلی برای تبیین این احتمال، خود استدلال‌های مؤید تصادفی‌بودن جهان کوانتومی را قوی‌تر می‌دانست. ارزش این دست‌نوشته نه در کشف قانون جدیدی و نه در ردّ فیزیک کوانتوم است، بلکه نشان می‌دهد حتی بنیان‌گذاران این نظریه تا چه حد درگیر پرسش‌های دست‌نخورده‌ی آن بوده‌اند.
مهم این است که با وجود نزدیک به یک قرن پیشرفت، سؤال اصلی همچنان پابرجاست: آیا جهان ذاتاً غیرقابل‌پیش‌بینی است یا هنوز قوانین پشت‌پرده‌ی آن باقی مانده که کشف نشده‌اند؟ این پرسش، امروز بیش از هر زمان دیگری برای کشورهایی مانند ایران که برنامه‌های پژوهشی فعالی در حوزه‌ی فیزیک کوانتوم و فناوری‌های نوظهور دارند، اهمیت کاربردی یافته است و نشان می‌دهد مسیر شناخت عمیق‌تر طبیعت، همچنان در دسترس است و گره‌گشایی از آن نه‌تنها ممکن، بلکه در دسترس توانمندی پژوهشگران داخلی است.
