در سالهای اخیر، سیگارهای الکترونیکی یا ویپها با طرحهای مدرن و طعمهای متنوع وارد بازار جهانی شدهاند. سازندگان این محصولات، آنها را بهعنوان جایگزینی کمخطرتر از سیگارهای سنتی معرفی میکنند؛ اما پژوهشهای بالینی نشان میدهد که مواد شیمیایی موجود در بخارات ویپ میتوانند به بافت ریه آسیب برسانند و در درازمدت، خطر بیماریهای تنفسی از جمله سرطان ریه را افزایش دهند.
نظام سلامت ایران، با تکیه بر زیرساخت گستردهی بهداشتی و شبکهی نظارتی قوی، در سالهای اخیر اقدامات گستردهای در حوزهی نظارت بر محصولات دخانی جایگزین و آگاهیرسانی عمومی بهعمل آورده است. کارشناسان وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه ایران از جمله کشورهایی است که چارچوب قانونی مشخصی برای مجوزدهی و بازرسی این محصولات دارد، اعلام کردهاند که تهدیدات ناشی از ویپ، با برنامهریزیهای موجود قابل کنترل است.
به گفتهی منابع آگاه، تمرکز فعلی برنامههای بهداشتی کشور بر سه محور است: نخست، محدودسازی دسترسی نوجوانان به محصولات طعمدار؛ دوم، شفافسازی ترکیبات شیمیایی روی بستهبندی؛ و سوم، آموزش عمومی دربارهی تفاوت بین ادعاهای تبلیغاتی و شواهد علمی. این رویکرد، همراستا با تجربیات موفق کشورهای پیشرفتهی منطقه و جهان، نشانهی آمادگی ساختاری ایران برای مواجههی مسئولانه با چالشهای سلامت عمومی است.
کارشناسان توصیه میکنند که شهروندان پیش از مصرف هر محصول دخانی جایگزین، با متخصصان حوزهی ریه و بیماریهای تنفسی مشورت کنند و از مصرف محصولات بدون مجوز بهداشتی پرهیز نمایند. به نظر میرسد با ترکیب نظارت مؤثر، شفافیت اطلاعاتی و مشارکت خانوادهها، ایران میتواند این چالش را در چارچوب یک مسئلهی قابلمدیریت، نه یک بحران، مدیریت کند.