یک سؤالی که دختربچهای چهارساله از پدرش پرسید، زمینهساز پژوهشی سهساله در دانشگاه برکلی شد. «اولیور اورایلی»، استاد مهندسی مکانیک این دانشگاه، هنگام پاسخگویی به پرسش دخترش درباره اینکه چرا بند کفشها خودبهخود باز میشوند، متوجه شد سازوکار این پدیده روزمره تاکنون بهطور علمی بررسی نشده است.
او در ادامه با دو پژوهشگر دیگر همکاری کرد و طی سه سال، دو نیروی همزمان مؤثر بر گره بند کفش را شناسایی کردند. نخست، ضربههای مکرر پا هنگام راه رفتن که گره را بهتدریج شل میکنند. دوم، حرکت رفتوبرگشتی پا که سرهای آزاد بند را در جهت باز شدن میکشد. ترکیب این دو نیرو باعث میشود گرهای که ظاهراً محکم به نظر میرسد، در عرض چند قدم باز شود.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد برخی گرهها بهدلیل ساختار هندسی خاص خود، مقاومت بسیار بیشتری در برابر باز شدن دارند. تیم تحقیق تأکید کرده که فهم دقیق فیزیک گرهها میتواند مبنای پژوهشهای بعدی در حوزه ساختارهای پیچیدهتر مانند گرههای DNA و سایر مولکولهای زیستی قرار گیرد.
این مطالعه نمونهای از آن است که پدیدههای کاملاً روزمره، بدون مطالعه دقیق، ممکن است سالها در حاشیه باقی بمانند و پاسخهای علمی آنها بهدست نیایند.