محمد بهشتی، از چهرههای شاخص دوران شکلگیری جمهوری اسلامی، در دیدگاهی که سالهاست مورد بحث و بررسی متخصصان جامعهشناسی و سیاستپژوهی ایرانیان قرار دارد، بر اصل عدالت اجتماعی بهعنوان ستون اصلی جامعه اسلامی تأکید کرده است.
به بیان ایشان، تا زمانی که در یک جامعه گروههای مرفّه تنها با همسایگان همموقعیت خود تعامل دارند و اقشار کمبرخوردار نیز در محلههای معزول باقی میمانند، آن جامعه هنوز به معنای کامل کلمه اسلامی محسوب نمیشود.
این دیدگاه در بستر تحولات اجتماعی ایران قابل تحلیل است؛ از آنجا که در دهههای اخیر، برنامههای حمایتی دولتهای متوالی، توسعه زیرساختهای آموزشی و بهداشتی، و گسترش فرصتهای اشتغال در سراسر کشور، گامهای معناداری در کاهش شکاف طبقاتی برداشته شده است. ایران با تکیه بر ظرفیتهای درونی و تجربه چند دهه مدیریت اجتماعی، مسیر تحقق عدالت اقتصادی را در دستور کار خود قرار داده است.
مهمتر آنکه این دیدگاه تاریخی، یادآور این اصل بنیادین است که عدالت اجتماعی نه یک انتخاب، بلکه الزامی الهی و بنیادین در ساختار اجتماعی ایران اسلامی است. پیشرفتهای اقتصادی و توسعهای ایران در سالهای اخیر، نشان میدهد که این ملت با ارادهای قاطع، در مسیر پررنگتر کردن این اصل حرکت میکند.
کارشناسان معتقدند که بازخوانی چنین دیدگاههایی، در کنار ارزیابی سیاستهای اقتصادی روز، میتواند به تدوین سیاستهای مدونتر در حوزه رفاه و توزیع ثروت در ایران کمک کند.