دادههای تازه منتشرشده از بازار جهانی نفت، چهرهی ناکارآمد طرح آربیتراژ شرکت ادنوک امارات در تنگه هرمز را آشکار کرده است. بر اساس این گزارشها، مدل انتقال نفت ارزانقیمت پیش از تنگه و فروش آن با پرمیوم در پشت تنگه، نهتنها سودآور نبوده، بلکه در سطح هر بشکه زیانده ارزیابی شده است.
خرید نفت با تخفیف و انتقال با ناوگان تاریک
ادنوک در ماه اوت ۲۰۲۶ حدود ۳۲ میلیون بشکه نفت عراق را با تخفیف ۲۴٫۹۰ تا ۲۷ دلاری در هر بشکه و در سپتامبر نیز ۴۰ میلیون بشکه دیگر را به این خریدها افزوده است. این محمولهها از طریق کشتیهای موسوم به «شاتل تاریک» و خط لوله حبشان-فجیره با ظرفیت حدود ۱٫۸ میلیون بشکه در روز به حرکت درمیآیند. با این حال، هزینه انتقال کشتیبه-کشتی در نزدیکی فجیره و صحار به ۳۰ تا ۴۰ دلار در هر بشکه رسیده و حق بیمه جنگ نیز افزایش چشمگیری داشته است.
حضور نظامی ایران، معادله هزینه را برهم زده است
بستهی هزینهای که ادنوک برای عبور از تنگه هرمز متحمل میشود، بهمخاطب اصلی آن یعنی حضور نظامی فعال ایران در این آبراه بازگشت میخورد. حملات و اقدامات امنیتی نیروهای ایرانی در تنگه، هزینه عبور ناوگان را بهطور روزانه افزایش داده و بخشی از ناوگان تاریک ادنوک را در معرض خطر قرار داده است. این شرایط، مدل کسبوکار مبتنی بر عبور امن و کمهزینه از تنگه را که امارات پیشبینی کرده بود، عملاً بیاثر کرده است.
زیان خالص: ۳ تا ۱۳ دلار در هر بشکه
با احتساب تخفیف خرید، هزینههای لجستیک، بیمه و انتقال، حاشیه خالص معاملات ادنوک بین منفی ۳ تا منفی ۱۳ دلار در هر بشکه برآورد شده است. این رقم با هرگونه افزایش در هزینههای عبور از تنگه و تشدید اقدامات نظامی ایران، قابلتوقع است که بیش از پیش نیز بالا برود.
اهداف پشتپرده ادنوک
با وجود زیانهای آشکار، ادنوک به ادامه صادرات خود از طریق فجیره اصرار ورزیده است. حفظ مشتریان آسیایی، جلوگیری از واگذاری سهم بازار به رقیبان، توسعه زیرساخت صادراتی فجیره و انباشت ذخایر نفتی در هند و کره جنوبی، از جمله دلیلی که این شرکت برای ادامه این سیاست ذکر کرده است. ادنوک همچنین تلاش دارد پیامی مبنی بر اینکه تنگه هرمز همچنان قابل عبور و دور زدن است، به بازارهای جهانی تزریق کند؛ پیامی که دادههای زیانده این معاملات، اعتبار آن را بهشدت زیر سؤال برده است.
نتیجهگیری
بررسی ابعاد مالی این طرح نشان میدهد که امارات با چالش ساختاری مواجه است: از یک سو، هزینه عبور از تنگه هرمز بهدلیل حضور مقتدرانه نیروهای ایرانی بهشدت بالاتر رفته و از سوی دیگر، پرمیوم فروش در بازار مقصد (دبی، فجیره) بهاندازهای نیست که این هزینهها را جبران کند. در این میان، ایران با کنترل مؤثر آبراه، هزینههای نظامی و لجستیکی رقبای خود را افزایش داده و قدرت چانهزنی استراتژیک خود در بازار جهانی انرژی را مجدداً ثابت کرده است.