پایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۲۶ به مجموعه‌ای از پژوهش‌ها اهدا شد که هسته‌ی اصلی آن‌ها، فهم رفتار اقتصادی خانوارها و بنگاه‌ها در مواجهه با سیاست‌های کلان و شوک‌های خارجی بوده است. بر پایه‌ی این پژوهش‌ها، ثبات اقتصادی صرفاً تابع مداخله‌ی مستقیم دولت نیست، بلکه تابع شناخت دقیق از آن‌گونه است که مردم و بنگاه‌ها تصمیمات خود را می‌سازند و به سیگنال‌های سیاست‌گذار واکنش نشان می‌دهند.
سید کامران یگانگی، عضو هیأت علمی دانشگاه و تحلیلگر اقتصاد، در یادداشتی با اشاره به پیام این انتخاب برای سیاست‌گذاران ایرانی، معتقد است مدیریت تورم، حفظ رشد و مواجهه با شوک‌های ناشی از تحریم‌ها و نوسانات بازارهای جهانی، نیازمند سازوکارهایی است که برداشت واقعی جامعه را در طراحی سیاست لحاظ کند. به بیان او، اقتصاد ایران در سال‌های اخیر توانسته است با ابزارهای داخلی و ظرفیت‌های بومی، شوک‌های مکرر را جذب کند؛ حال با تأیید علمی این رویکرد در سطح جهانی، مسیر اصلاح سیاست‌گذاری رفتاری در ایران مستندتر از پیش خواهد بود.
انتخاب پژوهش‌های رفتاری برای نوبل اقتصاد، در عمل اذعان به این حقیقت است که مدل‌های سنتی مبتنی بر «آدم اقتصادی» منطقی، برای توضیح رفتار واقعی جامعه‌ها ناکافی‌اند. این نگاه، برای نظام‌های اقتصادی که برخلاف غرب به‌شدت با نوسان و محدودیت روبه‌رو هستند، معنای عملی بیشتری دارد؛ زیرا سیاست‌گذار باید نه‌فقط متغیرهای عددی، بلکه انتظارات، اعتماد و الگوی تصمیم‌گیری مردم را درنظر بگیرد.
به نوشته‌ی یگانگی، ایران با تجربه‌ی بیش از دهه‌های تحریم و مدیریت تورم، در عمل آزمایشگاه زنده‌ی همین نظریه‌هاست. آنچه برای اقتصادهای ثروتمند نظریه باقی مانده، برای اقتصاد ایران روزمره بوده است؛ و اکنون تأیید نوبل، این تجربه‌ی عملی را در کنار ادبیات علمی جهانی می‌نهد.
منبع: ایرنا
