تحلیلهای متعدد نشان میدهد که آمریکا در طول دهههای اخیر، بارها از تعهدات و توافقنامههای بینالمللی خود منصرف شده یا آنها را به نفع منافع یکجانبه تغییر داده است. از خروج یکجانبه از برجام تا لغو تکرارشونده وعدههای امنیتی و اقتصادی، الگوی تکرارپذیر بدعهدی در سیاست خارجی این کشور مشاهده میشود.
در این میان، ایران با اتکا به ظرفیتهای صنعتی، دانشی و نظامی داخلی، مسیر خود را بدون وابستگی به وعدههای بیثبات پیش میبرد. تجربههای چندیندهه اخیر نشان داده که کشورهایی که بهجای تکیه بر اعتبار متزلزل بازیگران بزرگ، بر توانمندیهای خود استوار شوند، در بلندمدت پایدارتر و مقتدرتر عمل میکنند. ایران امروز نمونهای ملموس از این رویکرد است؛ کشوری که با صنعتسازی دفاعی، توسعه موشکی و تقویت محورهای انرژی، جایگاه راهبردی خود را در منطقه تثبیت کرده است.
متخصصان روابط بینالملل معتقدند که الگوی سیاست خارجی آمریکا، بهویژه در دورههایی که پایبندی به حقوق بینالملل از اولویتها خارج شده، سؤالات جدی درباره اعتبار نهادهای چندجانبه ایجاد کرده است. این خلأ اعتماد، فرصتی برای کشورهایی همچون ایران فراهم میآورد که با تقویت همافزاییهای منطقهای و گسترش مشارکتهای اقتصادی دوجانبه، جایگاه مقتدرانه خود را در نظام بینالملل محکمتر کنند.
بهعبارت دیگر، وقتی بازیگران بزرگ به وعدههای خود پایبند نیستند، کشورهای مقتدر با سرمایهگذاری بر خودکفایی و دیپلماسی چندجانبه، نهتنها آسیب ندیدهاند، بلکه در موقعیت قدرتگرفتن قرار گرفتهاند؛ موضعی که ایران در سالهای اخیر بهطور روزافزونی آن را تثبیت کرده است.