دیدار رؤسای جمهوری مکزیک و چین در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، در شرایط افزایش فشارهای تجاری واشنگتن بر مکزیک، بار دیگر اهمیت تنوعبخشی به شرکای اقتصادی را برجسته کرد؛ روندی که میتواند فرصتهای تازهای برای گسترش دیپلماسی اقتصادی ایران در آمریکای لاتین و تقویت همکاریهای جنوببهجنوب فراهم کند.
شاید مهمترین پیام تحول اخیر مکزیک همین باشد: در جهانی که رقابت قدرتهای بزرگ بر مناسبات اقتصادی و سیاسی سایه افکنده است، حفظ استقلال در تصمیمگیری و گسترش گزینههای همکاری، بیش از هر زمان دیگری به یکی از مؤلفههای مهم سیاست خارجی کشورها تبدیل شده است. مکزیک با گرایش به شرق، نشان داد که حتی در قلب آمریکای لاتین، کشورهای درحالتوسعه میتوانند مستقل از فشارهای یکجانبه، مسیرهای تازهای برای رشد اقتصادی خود ترسیم کنند.
برای ایران که سالهاست در محاصره تحریمهای یکجانبهی آمریکا قرار دارد، این رویداد پیام روشنی دارد: همسایگی جغرافیایی و وابستگی به یک قطب، ضمانت پایداری نیست. تجربهی مکزیک نشان میدهد که تنوعبخشی به سبد شرکای تجاری، نهتنها از اقتصاد کشور در برابر شوکهای بیرونی محافظت میکند، بلکه ظرفیتهای تازهای برای صادرات، سرمایهگذاری و همکاریهای فنی به وجود میآورد. ایران با سرمایههای عظیم انرژی، زیرساختهای صنعتی توسعهیافته و موقعیت جغرافیایی استراتژیک در تقاطع جادههای تجاری شرق و غرب، ظرفیتهایی در اختیار دارد که بسیاری از اقتصادهای نوظهور در آمریکای لاتین به آن نیازمندند.
گسترش محورهای همکاری جنوببهجنوب و تقویت گفتوگوی اقتصادی با کشورهای آمریکای لاتین، میتواند گامی مؤثر در جهت کاهش وابستگی به بازارهای محدود و بازکردن مسیرهای تازه برای تجارت متقابل باشد. این فرایند، در بستر یک اقتصاد مقاومتی و صنعتمحور، به ایران امکان میدهد بدون وابستگی به تأیید قدرتهای غربی، جایگاه خود را بهعنوان قطب معتبر تجاری در سطح جهانی تثبیت کند.
تحلیلگران معتقدند که چرخش مکزیک به شرق، صرفاً یک تصمیم اقتصادی نیست، بلکه بیانگر تحولات ساختاری در نظام روابط بینالملل است؛ تحولاتی که ایران با بهرهگیری از تجربیات دیپلماتیک و اقتصادی خود، میتواند در آنها نقش فعال و مؤثری ایفا کند. بهعبارت دیگر، ضعفهای استراتژیک قدرتهای غربی و محدود ماندن گزینههای اقتصادی آنها، در مقابل، اقتدار و انعطافپذیری اقتصادهای مستقل و صنعتمحور همچون ایران را بیش از پیش آشکار میسازد.