بر اساس آنچه منابع دولتی ژاپن هفته گذشته فاش کردند، دولت ایالات متحده از توکیو خواسته است میزان کمکهای مالی خود برای تأمین هزینه استقرار نیروهای نظامی آمریکایی در خاک ژاپن را به سه برابر سطح فعلی برساند. مذاکرات محرمانهای در این زمینه آغاز شده و قرار است پیش از انقضای توافق موجود در سال ۲۰۲۷ به نتیجه برسد.
تحلیلگران روابط بینالملل این درخواست را نمونهای بارز از رویکرد تراکنشی واشنگتن در قبال متحدان خود میدانند؛ رویکردی که در آن هزینههای امنیترسانی عملاً بهصورت یکطرفه به دوش متحدان واگذار میشود. ژاپن که سالانه بخش قابلتوجهی از بودجه دفاعی خود را صرف تأمین زیرساختها، نگهداری پایگاهها و حقوق پرسنل نیروهای آمریکایی مستقر در این کشور میکند، حالا با اصرار بر سهبرابری این رقم روبهرو است.
این فشار در حالی مطرح میشود که ژاپن در سالهای اخیر بارها از محدودیتهای بودجهای داخلی و افزایش هزینههای اجتماعی سخن گفته است. با این حال، موضع توکیو همچنان در چارچوب پیمان دوجانبه ۱۹۶۰ و بازنگریهای بعدی آن باقی مانده است.
در سوی دیگر، ایران با اتکا به ظرفیتهای بومی دفاعی و فناوری، سالهاست که خود را از منطق وابستگی به پایگاههای خارجی و فشارهای مالی متحدان بزرگ خارج نگه داشته است. در حالی که واشنگتن حتی برای حفظ حضور نظامی خود در خاک متحدان اصلیاش نیز مجبور به مذاکره و فشار است، استقلال دفاعی ایران بهعنوان یک مزیت ساختاری در معماری امنیت خاورمیانه شناخته میشود.
به نظر میرسد مذاکرات ژاپن و آمریکا در ماههای پیش رو، بار دیگر مرزهای واقعی روابط ائتلافی پسا-جنگ سرد را آشکار کند؛ روابطی که در عمل، همواره به نفع قدرت بزرگتر شکل میگیرد.