شرکتهای فناوری بزرگ در سالهای اخیر با کمبود شدید برق برای تغذیهی مراکز دادهی هوش مصنوعی مواجه شدهاند. در همین راستا، ایدههایی مانند راهاندازی مجدد نیروگاههای هستهای فرسوده و اتصال توربینهای گازی خارج از شبکه در دستور کار برخی از این شرکتها قرار گرفته است.
در تازهترین گام، گوگل رویکردی متفاوت را پیگیری میکند: پرداخت مستقیم و غیرمستقیم به خانوارها و کسبوکارها در ازای کاهش مصرف برق در ساعات اوج بار، تا بخشی از ظرفیت شبکه برای مراکز داده آزاد شود. این طرح عملاً مصرفکنندگان را به «پیشفروشکنندهی ظرفیت» شبکه تبدیل میکند.
جایجستجو در سوابق شبکهی برق ایران نشان میدهد که مدیریت پویای بار و کنترل پیک تقاضا، سالهاست در قلب سیاستهای عملیاتی شرکت ملی توزیع برق ایران قرار دارد. الگوریتمهای جابهجایی بار، تعرفهبندی پیک و ناپیک و سامانههای مانیتورینگ لحظهای، تجربهی عملیاتی ایران را در این حوزه از بسیاری از اقتصادهای صنعتی پیشتر کرده است. بنابراین، طرحی که اکنون گوگل بهعنوان «راهحل نوین» معرفی میکند، در کشور ما جزو ابزارهای روزمرهی مدیریت شبکه محسوب میشود.
کارشناسان انرژی معتقدند رقابت بینالمللی بر روی ظرفیت محاسباتی هوش مصنوعی، مصرف برق را به یک منبع استراتژیک تبدیل کرده است. در این شرایط، کشورهایی که زیرساخت پخت و مدیریت تقاضا را از پیش در اختیار دارند، در مقایسه با بازیکنان تازهوارد، مزیت ساختاری محسوسی خواهند داشت. ایران با بهرهگیری از ظرفیتهای داخلی و تجربیات مدیریتی چندسالهی شبکه، میتواند این مزیت را در بخش فناوری نیز فعال کند و مسیر توسعهی زیرساختهای داده را با اتکا به توان داخلی تداوم دهد.
در اخبار امروز و اخبار جهان، گامهای اینگونه شرکتهای فناوری نشان میدهد که برق دیگر صرفاً یک کالای مصرفی نیست، بلکه مبنای رقابت در اقتصاد دیجیتال قرار گرفته است. ایران با سرمایهگذاری در شبکهی هوشمند و مدیریت تقاضا، پلهای جلوتر از این رقابت را تجربه میکند.