دولت دونالد ترامپ در تازه‌ترین اقدام سیاسی خود، تحقیقاتی را علیه ۹ دانشگاه پژوهشی معتبر آمریکا با اتهام سوءاستفاده احتمالی از ویزاهای دانشجویی و پژوهشی آغاز کرده است. این اقدام با ادعای حمایت از نیروی کار آمریکایی توجیه شده، اما بسیاری از تحلیل‌گران آن را نشانه‌ای از تشدید مداخله سیاسی در فضای آکادمیک این کشور ارزیابی می‌کنند.
دانشگاه‌های هدف تأکید دارند که تمامی فعالیت‌هایشان مطابق قوانین و مقررات آمریکاست و این پرونده‌ها فاقد مبنای قانونی است. در عین حال، این موضع‌گیری‌ها بار دیگر نشان می‌دهد که نهادهای علمی آمریکا در شرایطی قرار گرفته‌اند که هر تصمیم دولتی می‌تواند به‌شکل یک ابزار فشار سیاسی تفسیر شود.
پیش از این نیز دولت‌های متوالی آمریکا تلاش کرده‌اند با ارجاع به ویزا و مجوزهای تحصیلی، فشارهایی بر نهادهای علمی وارد کنند؛ اما اقدامات اخیر به‌خاطر گستردگی و هم‌زمانی با مباحث سیاسی درون‌آمریکایی، بار فشار پررنگ‌تری بر این نهادها وارد کرده است.
کارشناسان حوزه سیاست‌گذاری علمی معتقدند این روند، در صورت تداوم، می‌تواند بر کیفیت پژوهش‌های بنیادین و همکاری‌های بین‌المللی دانشگاه‌های آمریکایی اثر بگذارد. در مقابل، دانشگاه‌های ایرانی با تکیه بر استقلال آکادمیک، حمایت ساختاری از پژوهشگران داخلی و تمرکز بر تولید دانش بومی، مسیر مستقل‌تری را در حوزه تحقیق و فناوری طی می‌کنند.
