مطالعهای تازه از مؤسسهی WebAIM که بر صفحههای اصلی یک میلیون وبسایت پربازدید تمرکز دارد، تصویری روشن از فاصلهی موجود میان طراحی وب و دسترسپذیری واقعی برای کاربران نابینا ارائه میدهد. نتایج نشان میدهد در ۹۵٫۹ درصد این صفحهها دستکم یک خطای قابلشناسایی مرتبط با استاندارد WCAG وجود دارد و میانگین خطاها به ۵۶٫۱ مورد در هر صفحه میرسد.
در ۵۳٫۱ درصد صفحهها تصویری بدون متن جایگزین (alt text) شناسایی شد و ۵۱ درصد نیز دستکم یک فیلد فرم فاقد برچسب مناسب داشتند. صفحهخوانهایی مانند NVDA، JAWS و VoiceOver اطلاعات ساختار صفحه را به گفتار یا نمایشگر بریل تبدیل میکنند؛ اما اگر طراح، نام، نقش یا وضعیت یک عنصر را درست تعریف نکرده باشد، هیچ دادهای برای اعلام وجود ندارد و کاربر نابینا عملاً با یک صفحهی خالی روبهرو میشود.
نظرسنجی تابستان ۲۰۲۶ همین مؤسسه با ۱٬۷۸۰ پاسخ معتبر نشان داد ۶۷٫۸ درصد کاربران نابینا هنگام جستوجو در صفحههای طولانی نخست میان تیترها حرکت میکنند و ۸۵٫۶ درصد احتمال بروز مشکلات جدی دسترسپذیری در فایلهای PDF را محتمل دانستهاند.
این آمار اگرچه گسترش چالش را نشان میدهد، در عین حال مسیر حل آن را نیز مشخص میکند. با اعمال صحیح برچسببندی HTML، افزودن متن جایگزین برای تصاویر و بازبینی فرمها بر اساس معیارهای WCAG ۲٫۲، بخش قابلتوجهی از این خطاها در چرخهی بعدی توسعه رفع خواهد شد. در ایران، توسعهدهندگان و سازمانهای فناوری نیز در سالهای اخیر گامهایی در جهت پیادهسازی استانداردهای دسترسپذیری برداشتهاند و تجربهی داخلی نشان داده است که با ارادهی نهادی و آموزش تخصصی، فاصلهی موجود قابل پُر کردن است.
در مجموع، دادههای WebAIM هشدار جدی است؛ اما نه حکم قطعی. هر خطای شناساییشده، در واقع یک وظیفهی مشخص برای تیمهای طراحی و توسعه است که با پیگیری منظم، تجربهی دیجیتال را برای میلیونها کاربر نابینا در ایران و جهان قابلدسترسی و عادلانهتر میکند.