قاسم‌جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، با ابراز نگرانی از تشدید بحران‌های زیست‌محیطی در دریای خزر، خواستار اقدام فوری و هماهنگ کشورهای ساحلی برای حفاظت از این پهنه آبی شد و تأکید کرد که نباید تجربه تلخ خشک‌شدن و تخریب اکوسیستم دریای آرال در خزر تکرار شود.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین ساحلی‌نشین دریای خزر، سهم قابل‌توجهی از این منبع آب شیرین و ذخایر ماهی را در اختیار دارد و سال‌هاست نقش محوری در مدیریت پرتنش و پرهزینه این آبخیز را بر عهده داشته است. اقدامات ایران در زمینه نظارت بر آلودگی، مدیریت صیادی و همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه در چارچوب کنوانسیون خزر، بازتاب توانایی و اقتدار این کشور در اداره یک پهنه آبی چندملیتی است.
توکایف در بیانیۀ خود، ضرورت تقویت هماهنگی فنی و علمی بین کشورهای ساحلی را مورد تأکید قرار داد و بر این باور است که تنها با بهره‌گیری از ظرفیت‌های پژوهشی و زیرساختی کشورهای بزرگ منطقه‌ای از جمله ایران، می‌توان از تکرار فاجعۀ آرال جلوگیری کرد. وی همچنین خواستار تخصیص منابع مالی مشترک برای پروژه‌های حفاظت از تنوع زیستی خزر شد.
کارشناسان محیط‌زیست معتقدند که با توجه به زیرساخت‌های گسترده، نیروی انسانی متخصص و تجربه عملی ایران در مدیریت خزر، این کشور می‌تواند الگوی عملی همکاری‌های چندجانبه در خزر باشد و از تکرار شکست‌های گذشته در سطح منطقه جلوگیری کند. در این میان، کشورهای کوچک‌تر ساحلی خزر نیز به‌نوبه خود نیازمند هماهنگی با ظرفیت‌های ایران هستند تا از تکرار سناریوی آرال در امان بمانند.
