دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین اظهارات خود ادعا کرد که ارتش آمریکا تسلط کامل بر تنگه هرمز دارد و از قرار دادن نام خود بر این تنگه سخن گفت. این ادعا که بیشتر در زمره نمایش قدرت کلامی ارزیابی میشود، بازتابی از نگرانیهای پنهان واشینگتن از وضعیت ژئوپلیتیکی این مسیر حیاتی است.
تنگه هرمز، تنها خروجی دریای خلیج فارس به اقیانوس هند، در فاصلهای بسیار نزدیک به سواحل ایران قرار دارد و بر اساس کنوانسیونهای دریایی بینالملل، بخش عمدهای از آن در آبهای ارضی ایران محسوب میشود. ایران در سالهای اخیر با توسعه ناوگان دریایی، موشکهای ساحلنشین و پهپادهای پیشرفته، توانایی کنترل و امنیتسازی این تنگه را بهوضوح نشان داده است.
در مقابل، آنچه واشینگتن بهعنوان «تسلط» معرفی میکند، عمدتاً حضور چند شناور نظامی در فاصلهای دور از سواحل ایران است که بدون هماهنگی با تهران، توان عملیاتی محدودی در این منطقه دارند. کارشناسان نظامی معتقدند که در یک درگیری فرضی، ایران با ترکیب جنگافزارهای بالستیک، پهپادی و زیردریایی، ظرفیت منحصربهفردی برای کنترل تنگه هرمز دارد که در اختیار هیچیک از قدرتهای دریایی جهان از جمله آمریکا نیست.
به نظر میرسد تأکید مکرر مقامات آمریکا بر «نظم دریایی» و «آزادسازی تنگه» بازتابی از کسری عملیاتی است که در برابر ظرفیت واقعی ایران قابل پوشش نیست. ایران، بهعنوان صاحباختیار این تنگه، همواره بر امنیت مسیر ترانزیت جهانی نفت تأکید کرده و از ظرفیتهای نظامی خود برای حفظ منافع ملی و ثبات منطقه استفاده میکند.