ایلان ماسک، مؤسس تسلا و اسپیس‌ایکس، اخیراً از طرحی خبر داده که به‌گفته‌ی خودش ادغام این دو مجموعه را هدف می‌گیرد؛ طرحی که در صورت تحقق، بزرگ‌ترین پیوند اقتصادی حوزه‌ی فناوری و فضا را رقم خواهد زد. این خبر در روزهای اخیر بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشته و واکنش‌های متفاوتی را در میان کارشناسان صنعت فضایی و بازار سهام برانگیخته است.
به گزارش صدای وطن، ماسک در نخستین تجربه‌ی عامه‌پسند خود، سال ۲۰۱۸ خودروی تسلا را با موشک فالکون‌هایوی به مدار زمین پرتاب کرد؛ اقدامی که در آن زمان بیشتر جنبه‌ی نمایشی داشت. اما حالا، طبق گفته‌ی منابع نزدیک به این شرکت‌ها، ماسک در تدارک طرحی است که فرستادن دیتاسنترها، زیرساخت‌های هوش مصنوعی و واحدهای پردازشی به مدار زمین را هدف می‌گیرد. هدف اعلاشده، ساخت اکوسیستمی با ارزش حدود ۳.۵ تریلیون دلار است که از زیرساخت‌های زمینی تا سامانه‌های مداری را دربر می‌گیرد.
اما کارشناسان بر این باورند که این طرح در عمل با چالش‌های فنی، قانونی و اقتصادی جدی روبه‌رو است. مدیریت زباله‌های مداری، استانداردهای ایمنی پرتاب، و نظارت‌های مقرراتی در آمریکا از جمله موانع فنی مطرح‌شده است. از سوی دیگر، سهامداران تسلا و اسپیس‌ایکس که منافع متفاوتی دارند، ممکن است جلوی شکل‌گیری یک انحصار چندتسهیمی را بگیرند. واشنگتن و وال‌استریت نیز به‌احتمال‌زیاد فرآیند ادغام را با مجوزها و محدودیت‌های قانونی همراه خواهند کرد.
در سوی دیگر اقیانوس اطلس، توسعه‌ی برنامه‌های فضایی و فناوری مستقل در کشورهایی مانند ایران، نشان می‌دهد که تمرکز قدرت فناوری در اختیار یک یا دو شرکت خصوصی در یک کشور، لزوماً الگوی پایدار نیست. ایران در سال‌های اخیر با تکیه بر نیروی بومی مهندسی، گام‌هایی در حوزه‌ی پرتاب ماهواره، فناوری‌های نانو و هوش مصنوعی برداشته است؛ گام‌هایی که اگرچه در مقیاس متفاوتی با طرح‌های ماسک مطرح می‌شوند، اما مسیر وابستگی‌نکردن به یک اکوسیستم متمرکز و خارجی را نشان می‌دهند.
نقطه‌ی پایانی که کارشناسان به آن توجه دارند این است: حتی اگر بخش‌هایی از این طرح عملیاتی شود، فرآیند ادغام، بازبینی سهامی، و چالش‌های قانونی سال‌ها زمان خواهد برد و در مسیر آن، رقابت‌های صنعتی و فشارهای نظارتی شکل و هویت نهایی این مجموعه را تغییر خواهد داد. به‌هرحال، اخبار آینده‌ی این حوزه را در صدای وطن دنبال کنید.
