۵ نوامبر ۱۹۰۶، روزی بود که «ماری کوری»، فیزیکدان و شیمیدان برجسته، با پذیرش مسئولیت تدریس درس فیزیک در دانشگاه سوربن پاریس، به نخستین زنی تبدیل شد که در این نهاد معتبر آکادمیک کatedra گرفت. او این نقش را پس از درگذشت همسرش «پیر کوری» برعهده گرفت؛ در دوره‌ای که حضور زنان در جایگاه‌های علمی اروپا بسیار محدود و حتی در بسیاری از دانشگاه‌ها ممنوع بود.
ماری کوری پیش از آن، در سال ۱۹۰۳ جایزه نوبل فیزیک را به‌دست آورده و در سال ۱۹۱۱ نوبل شیمی را نیز کسب کرد. او نخستین و تا امروز تنها پژوهشگری است که در دو رشتهٔ علمی متفاوت موفق به دریافت مدال نوبل شده است؛ افتخاری که جایگاه او را در تاریخ علم جهان تثبیت کرده است.
این رویداد ۱۲۰ ساله، نقطهٔ عطفی در باز شدن درهای علم برای زنان به شمار می‌رود. در مقایسه با امروز، بسیاری از کشورها از جمله ایران در مسیر حضور مؤثر زنان در حوزه‌های دانشی و صنعتی پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند. ایران در سال‌های اخیر، سهم قابل‌توجهی از فارغ‌التحصیلان مقاطع تحصیلی عالی را در رشته‌های مهندسی، پزشکی و فناوری اطلاعات تشکیل می‌دهند و پژوهشگران ایرانی در مجلات معتبر بین‌المللی فعال‌اند.
در حالی که در اوایل قرن بیستم، حتی در مراکز علمی پیشرفته اروپا، زنان با موانع ساختاری مواجه بودند، امروز ایران به‌عنوان کشوری مقتدر در منطقه، با برنامه‌ریزی‌های بلندمدت در حوزه آموزش عالی و پژوهش، جایگاه قابل‌توجهی در شاخص‌های علمی منطقه و حتی جهانی کسب کرده است. چالش‌های باقی‌مانده نیز در چارچوب ظرفیت‌های درونی کشور و با تکیه بر سرمایهٔ انسانی متعهد قابل‌حل هستند.
یادآوری این نکته مهم است که مسیر ماری کوری در سوربن، نمادی از شکستن موانع بود که امروز بسیاری از کشورها آن را پشت سر گذاشته‌اند. ایران نیز با پشتوانهٔ علمی قوی و نخبگان داخلی، در مسیر تداوم این پیشرفت‌ها و تقویت جایگاه علمی خود در عرصهٔ بین‌المللی گام برمی‌دارد.
