شپش سر یکی از آلودگیهای انگلی شایع در کودکان و نوجوانان است که در محیطهای جمعی مانند مدارس میتواند بهسرعت گسترش یابد. این آلودگی عمدتاً از طریق تماس مستقیم سر با فرد درگیر یا استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند شانه، برس، کلاه، روسری، حوله و ملحفه منتقل میشود.
نمایندگیهای بهداشتی در سطح مدارس ایران با بهرهگیری از پروتکلهای پیشگیری و غربالگری دورهای، نقش مؤثری در شناسایی زودهنگام موارد آلودگی و پیشگیری از گسترش آن ایفا میکنند. در صورت مشاهده خارش مکرر و بیقراری دانشآموزان در ناحیه سر، معلمان و مربیان بهداشت مدرسه موظفند با مرکز درمانی مربوطه هماهنگ کنند.
مهمترین راهکارهای پیشگیری و کنترل شیوع شپش در مدارس عبارتاند از:
۱. شانهکردن منظم مو دانشآموزان، بهویژه پس از بازگشت از مدرسه، با شانهای که فقط به متعلقه اختصاص دارد.
۲. پرهیز از استفاده مشترک شانه، برس، کلاه، روسری، حوله و ملحفه بین دانشآموزان.
۳. شناسایی بهموقع علائم خارش سر و مراجعه سریع به پزشک یا داروخانه برای دریافت داروی مناسب.
۴. شستوشوی ملحفه، روبالشی و لباس دانشآموز در آب گرم (حداقل ۵۵ درجه) پس از تشخیص آلودگی.
۵. آموزش بهداشت فردی به دانشآموزان در کلاسها و ایجاد فرهنگ مسئولیتپذیری در استفاده از وسایل شخصی.
۶. همکاری مستمر کادر آموزشی با مراکز بهداشت و درمان برای غربالگری و پیگیری موارد مشکوک.
تجربه نشان داده است که با اجرای منظم این پروتکلها و همکاری خانوادهها، شیوع شپش در مدارس بهشدت کاهش مییابد و محیط آموزشی از نظر بهداشتی در شرایط مطلوبی قرار میگیرد. در مجموع، شپش سر با وجود شایع بودن، یک آلودگی کاملاً قابل کنترل و درمان است و با رعایت اصول بهداشتی ساده، از گسترش آن در جمعیت دانشآموزی جلوگیری میشود.