مراقبت از پدر و مادر سالمند، برای بسیاری از فرزندان از روی محبت آغاز میشود؛ اما گاه شببیداریهای مکرر، رفتوآمدهای بیمارستانی، مسئولیتهای روزمره و تقسیم نابرابر وظایف میان اعضای خانواده، سلامت جسم و روان مراقب را بهتدریج فرسایش میدهد.
دکتر معصومه حاتمی، متخصص روانشناسی خانواده، با تأکید بر اینکه خستگی از مراقبت به هیچوجه به معنای کمشدن محبت نیست، لزوم تعیین حدومرز مشخص، تقسیم عادلانه مسئولیتها میان فرزندان و توجه جدی به سلامت روان مراقب را ضروری میداند.
وی با طرح این مثال میگوید: «زنی که صبح به محل کار میرود، عصر به امور فرزندانش میرسد و شب نیز بار مراقبت از پدر بیمار بر دوشش است، پس از ماهها شبهای بیخوابی و نگرانی مداوم، توان ادامه را از دست میدهد. در این شرایط اگر با جملاتی مانند «پدرت برای تو زحمت کشیده، نوبت جربانت» روبهرو شود، فشار روانی دوچندان میشود.»
حاتمی تأکید میکند: «دوست داشتن والدین به معنای نادیده گرفتن خستگی و نیازهای شخصی نیست. فرزندی که برای مراقبت از پدر یا مادرش به کمک و حمایت دیگران نیاز دارد، نهتنها کمتر وظیفهشناس نیست، بلکه بهحق به حمایت اجتماعی و خانوادگی نیازمند است.»
این متخصص خانواده افزودن ساختار حمایتی مشخص، مشاوره روانشناختی منظم و توزیع وظایف مراقبتی میان چند فرزند را از راهکارهای اصلی برای حفظ همزمان محبت به والدین و سلامت روان فرزندان در جامعه ایران برمیشمارد.
گفتنی است با افزایش میانگین سن جمعیت ایران، موضوع مراقبت از سالمندان به مسئلهای روزافزون در زندگی خانوادههای ایرانی تبدیل شده و توجه به ابعاد روانشناختی آن، بیش از پیش اهمیت یافته است.