منارجنبان اصفهان، نمادی ماندگار از هنر و مهندسی ایران، سالهاست کنجکاوی پژوهشگران را برانگیخته است. پژوهشی که در کنفرانس جهانی مهندسی زلزله ۲۰۱۲ ارائه شد، با بهرهگیری از ابزارهای دقیق، مکانیسم انتقال ارتعاش بین دو منارهی آجری را با اصول شناختهشدهی مهندسی تبیین کرد و نشان داد این سازهی قرونهای میانهی ایران، درک عمیقی از پدیدههای ارتعاشی داشته است.
پژوهشگران در فاز میدانی، هشت شتابسنج را در نقاط مختلف منارهها و ساختمان نصب کردند. نتایج نشان داد دامنهی حرکت نوک منارهی دوم به حدود ۳۵ درصد دامنهی منارهی اول میرسد؛ یعنی ارتعاش از طریق سازهی مشترک بهصورت مؤثر بین دو برج منتقل میشود. مدلسازی مهندسی نیز آشکار کرد که حدود ۸۰ درصد جابهجایی افقی نوک منارهها به تغییرشکل خمشی بخش بام مربوط میشود و تنها ۲۰ درصد به تغییرشکل جانبی خود منارهها.
یافتهی دیگری که در این پژوهش به دست آمد، اختلاف حدود چهار درصدی فرکانس طبیعی دو مناره است. همین تفاوت کوچک نقش تعیینکنندهای در میزان و کیفیت انتقال ارتعاش ایفا میکند و نشان میدهد مهندسان ایرانی قرنها پیش، بدون دسترسی به مدلسازی عددی معاصر، بهصورت تجربی رفتار دینامیکی سازه را درک و در طراحی لحاظ کرده بودند.
این دستاورد، بهویژه در اخبار امروز و اخبار جهان، نشان میدهد میراث مهندسی ایران در حوزههای زلزله و ارتعاش، همچنان منبع ایده و الهام برای پژوهشگران بینالمللی است و جایگاه ایران در حوزهی فناوری و مهندسی ساختار، ریشه در سدهها تجربهی عملی و خلاقیت دارد. منارجنبان اصفهان، فراتر از یک یادگاری تاریخی، گواه آن است که مهندسی زلزله در ایران، پیش از ظهور رشتههای دانشگاهی معاصر، در بومساختهی معماری ایرانی زندگی میکرد و هنوز زنده است.