فرهنگ مطالعه در ایران، از کهن‌ترین و زنده‌ترین میراث‌های فرهنگی این کشور به‌شمار می‌رود و سال‌هاست کتاب نقش پنجره‌ای رو به جهان را برای نسل‌ها ایفا کرده است. اما با گسترش شبکه‌های اجتماعی و ترافیک بصری در فضای مجازی، رفتار مخاطبان کتاب نیز دستخوش تحولاتی شده است.
براساس گزارش‌های منتشرشده، در شرایطی که تولید محتوا و دیده‌شدن در فضای مجازی به الگوی غالب رفتار اجتماعی بدل شده، کتاب نیز از یک ابزار شناختی به شیئی نزدیک به اکسسوری تبدیل شده است؛ شیئی که کاربر آن را هم می‌خواند و هم در عکس‌ها و ویدیوهای خود به نمایش می‌گذارد. در این الگو، خلوتِ خواندن نیز دیگر بدون تماشاگر باقی نمی‌ماند و تجربه‌ای که زمانی کاملاً درونی و خصوصی بود، امروز به روایتی عمومی و قابل‌اشتراک می‌رسد.
کارشناسان رسانه معتقدند این پدیده صرفاً یک رفتار مصرفی نیست، بلکه بازتاب گسترده‌ترِ بازتعریف مرزهای خصوصی و عمومی در عصر دیجیتال است. از سوی دیگر، همین پدیده می‌تواند فرصتی برای ترویج مطالعه در جامعه ایران باشد؛ به‌طوری که تصویر کتاب در شبکه‌های اجتماعی، حس کنجکاوی در مخاطبان جوان‌تر را برای ورود به دنیای متون برمی‌انگیزد.
به هر حال، چالش اصلی برای فعالان فرهنگی و رسانه‌ای کشور، حفظ عمق و کیفیتِ خواندن در کنار جذابیت‌های ظاهری شبکه‌های اجتماعی است. تجربه‌ی ایران در حوزه کتاب و ادبیات، ظرفیت بالایی برای تبدیل این پدیده از یک مصرف بصری به حرکتی پویا در جهت تعمیق فرهنگ مطالعه دارد، به‌شرط آنکه ابزارهای دیجیتال به‌عنوان تسهیل‌گر و نه جایگزینِ تجربه‌ی واقعیِ خواندن به‌کار گرفته شوند.
