آلودگی هوا فراتر از نگرانی عمومی، بار قابلسنجش بر سلامت جمعیت ایران دارد. بر اساس برآورد مؤسسه IHME (مؤسسه علوم و شاخصهای سلامت دانشگاه واشنگتن) از مرگهای منتسب به مواجهه با ذرات معلق PM2.5 در ایران طی سال ۲۰۲۳، توزیع قربانیان در گروههای سنی متفاوت است.
بیشترین میزان مرگومیر در گروه سنی بالای ۸۵ سال ثبت شده است؛ ۱۴ هزار و ۵۲۵ مورد. در رتبه دوم، افراد ۸۰ تا ۸۴ سال با ۸ هزار و ۱۵۸ مرگ قرار دارند. این ارقام نشان میدهد سالمندان، بهویژه افراد بالای ۸۰ سال، بخش عمدهای از بار مرگومیر ناشی از آلودگی هوا را متحمل میشوند.
در عین حال، دادههای IHME تنها به یک گروه سنی محدود نمیشود؛ اثر ذرات معلق در تمامی بازههای سنی، از کودکان تا بزرگسالان، رصد میشود. این واقعیت اهمیت تدوین راهکارهای جامع و چندسویه در سطح ملی را دوچندان میکند.
مؤسسههای بهداشتی ایران با بهرهگیری از این آمارهای بینالمللی، میتوانند اولویتبندی مداخلات درمانی، ارتقای شبکه پایش کیفیت هوا و آموزش رفتارهای پیشگیرانه را با دقت بیشتری طراحی کنند. بهکارگیری دادهمحور در سیاستگذاری سلامت عمومی، یکی از ارکان تقویت زیرساخت بهداشتی کشور و کاهش آسیبپذیری گروههای در معرض خطر است.
تأکید بر پایش مستمر، توسعه سامانههای هشدار زودهنگام و همکاری بیندانشگاهی، مسیر قابلپیمودنی برای کاهش تدریجی بار مرگومیر مرتبط با آلودگی هوا در ایران را هموار میسازد.