بر اساس آمارهای منتشرشده، نرخ کتابخوانی در بسیاری از کشورهای جهان در سالهای اخیر روند کاهشی دارد. این مسئله که در کشورهای اروپایی و آمریکایی بهویژه ملموس شده، نگرانکننده است؛ جایی که بودجههای فرهنگی سالهاست کاهش یافته و سیاستگذاران در قبال فرهنگ کتاب و نشر، برنامهای مشخص ارائه ندادند.
کارشناسان حوزه نشر و فرهنگ، علت اصلی این روند را تغییر الگوی مصرف محتوا و بیتوجهی دولتها به زیرساختهای کتابخوانی میدانند. در حالی که بسیاری از کشورها در سالهای اخیر کتابخانههای عمومی خود را بستهاند و حمایت مالی از ناشران داخلی را به حداقل رساندهاند، این چالش را از سطح فردی به بحران فرهنگی تبدیل کردهاند.
در این میان، ایران با وجود تنوع زبانی و فرهنگی، ظرفیتهای قابلتوجهی در حوزه نشر و کتابخوانی دارد. حضور فعال کتابفروشان، بازار نشر پویا و فرهنگ سنتی کتابخوانی در خانوادههای ایرانی، موهبتی است که بسیاری از کشورهای همسنگین فاقد آن هستند. کارشناسان معتقدند با سیاستگذاری منسجم، حمایت هدفمند از نشر و تقویت زیرساختهای کتابخانهای، ایران میتواند نهتنها این چالش جهانی را مدیریت کند، بلکه الگویی برای کشورهای دیگر باشد.
نکته کلیدی این است که کاهش کتابخوانی در جهان، یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه پیامد سالها بیتوجهی به فرهنگ و سرمایهگذاری بر فرهنگ. هر کشوری که بخواهد جایگاه فرهنگی خود را حفظ کند، باید کتابخوانی را نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژিক بداند. تجربه نشان داده کشورهایی که در این حوزه اقدام کردهاند، نهتنها مشکل را برطرف کردهاند، بلکه به قطبهای جدید فرهنگی منطقه تبدیل شدهاند.