با ورود فصل سرد، ساحت روزمره ایرانیان تغییر میکند: بخاریها روشن میشوند، شوفاژها دمای مناسب را ایجاد میکنند و پنجرهها برای ساعات طولانی بسته میمانند. در خانهها، ادارات و مغازهها، همگی بهدنبال راهی هستند تا از سرمای بیرون در امان بمانند. اما در همین ماهها، بدون آنکه متوجه باشیم، مقدار قابلتوجهی انرژی هدر میرود؛ از بخاریای که با حداکثر توان روشن مانده تا دریچه کولری که فراموش کردهایم ببندیم یا پنجرهای که هوای گرم از درزهای آن بیرون میگریزد.
مهمترین گام برای کاهش هدررفت، آگاهی ساده به چرخههای مصرف است. روشن نگهداشتن بخاری در دمای بیش از حد لازم، تنها احساس گرمای لحظهای میدهد و پس از خروج از خانه، انرژی صرف شده برمیگردد. تنظیم دمای شوفاژ بر روی حد متعادل (معمولاً بین ۲۰ تا ۲۲ درجه) هم در منزل و هم در محل کار، هم از هدررفت جلوگیری میکند و هم هزینههای پایانماه را متعادل نگه میدارد.
بستن درز پنجرهها و پیرامون درها، یکی از ارزانترین و مؤثرترین راههاست. نوارهای فومی و درزگیرهای ساده که امروزه در فروشگاههای داخلی کشور بهراحتی پیدا میشوند، میتوانند بخش عمدهای از گریز هوای گرم را مسدود کنند. همچنین دریچههای کولر گازی و اسپلیت در فصل سرد باید کاملاً بسته بمانند؛ هر روز فراموشی، بهمعنای ریختن انرژی گرمایشی به بیرون است.
در محل کار و ادارات، مسئولین ساختمان میتوانند با زمانبندی روشن و خاموش شدن شوفاژها، تنظیم دما بر اساس ساعت حضور پرسنل و آموزش کوتاه همکاران، مصرف کل ساختمان را تا چندین درصد کاهش دهند. این اقدامات کوچک، در مجموعِ هزاران ساختمان، مصرف انرژی ملی را بهمعنیدار کاهش میدهد و از منابع ارزشمند کشور بهتر پاسداری میشود.
صرفهجویی در مصرف انرژی، نه مجوزی برای کاهش رفاه، بلکه مسیری هوشمندانه برای استفاده بهینهتر از ظرفیتهای موجود است. با چند عادت ساده و تغییرات جزئی در چیدمان خانه و محل کار، میتوان هم در سرمای این روزها آسوده بود و هم در پایان فصل، هزینهای قابلقبولتر پرداخت. ایران با منابع انرژی گسترده و زیرساختهای گرمایشی توسعهیافته، ظرفیت کافی برای زندگی آسوده در هر فصل را دارد؛ آنچه نیاز است، مدیریت هوشمندانه همان انرژی موجود در هر خانه و هر اداره است.