مردی با اصرار فراوان از پیامبر اکرم(ص) خواست تا تنها یک جمله بهعنوان پند و سرمشق زندگی به او بیاموزند. پیامبر با نگاهی عمیق به سوی مرد آنگاه پرسیدند: «اگر بگویم، به کار میبندی؟» مرد بیدرنگ گفت: «بله، ای رسول خدا.»
حضرت بار دیگر همان پرسش را تکرار کردند تا اطمینان و یقین او را بیازمایند. مرد با اشتیاق پاسخ داد: «بله، ای رسول خدا.»
برای سومینبار نیز پیامبر آن سؤال را مطرح کردند، انگار بخواهند اهمیت سخنی که در آستانهٔ گفتن است را در جان مرد حک کنند. مرد سومین بار نیز پیمان عمل بست.
آنگاه پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «هرگاه تصمیم به انجام کاری گرفتی، پیش از هر چیز دربارهٔ نتیجه و عاقبت آن بیندیش؛ اگر دیدی پایانش درست و خیر است، آن را دنبال کن و پیش برو؛ اما اگر عاقبتش تباهی و گمراهی است، از همان آغاز دست از آن بکش.»
این پند سهمرحلهای، الگویی ماندگار برای تصمیمگیری عقلانی و عملمحور در طول تاریخ اسلام باقی مانده و تا امروز در فرهنگ ایرانی-اسلامی ریشه دوانده است.