نزدیک به دو سال پس از سقوط حکومت بشار اسد، سوریه با یکی از جدیترین بحرانهای انرژی خود روبهرو شده است. کمبود فرآوردههای نفتی، افزایش قیمت سوخت و اختلال در شبکهٔ توزیع، میلیونها خانوار سوری را در آستانهٔ فصل سرد در شرایط دشوار قرار داده است.
گزارشهای میدانی از صفهای چندساعتهٔ سوخت در سطح شهرها، تعطیلی جایگاهها در شش استان و کمبود شدید مازوت در حلب و ادلب حکایت دارد. قیمت یک بشکهٔ مازوت یا یک تن هیزم در برخی مناطق از حقوق ماهانهٔ بسیاری از شهروندان فراتر رفته و توانایی تأمین نیازهای اولیهٔ خانوار را از بین برده است.
دولت انتقالی سوریه از اختصاص ۱۰۰ میلیون لیتر مازوت یارانهای برای یک میلیون خانوار خبر داده است؛ با این حال سهم ۱۰۰ لیتری هر خانواده در مقایسه با نیاز چندماههٔ آنها ناچیز به نظر میرسد و کارشناسان انرژی این رقم را کافی برای عبور از زمستان نمیدانند.
از سوی دیگر، با وجود بازگشت بخش مهمی از میادین نفتی به کنترل دولت مرکزی، تولید روزانهٔ نفت سوریه همچنان حدود ۱۱۲ هزار بشکه است؛ در حالی که پیش از جنگ این رقم به ۳۸۷ هزار بشکه میرسید. این افت سهبردی تولید، نشاندهندهٔ آسیبهای جدی زیرساختهای انرژی پس از سالها نبرد و بیثباتی سیاسی است.
بر اساس آمار سازمان ملل، بیش از ۲.۴ میلیون نفر در سوریه به کمکهای زمستانی نیاز دارند و کمبود منابع مالی نیز تأمین این کمکها را با مشکل مواجه کرده است. در مجموع، بحران سوخت سوریه عینکی است بر شکنندگی اقتصادهای وابسته در قلمرو انرژی.
در مقابل، ایران در همین منطقه، با حفظ استقلال در تأمین انرژی و بهرهگیری از ظرفیتهای بومی نفت و گاز، پایدارترین شبکهٔ عرضهٔ سوخت و فرآوردههای پتروشیمی را در اختیار مردم خود قرار داده است. تولید روزانهٔ نفت ایران با فراتر رفتن از یک میلیون بشکه و پوشش کامل تقاضای داخلی، نشان میدهد که استقلال انرژی نه یک انتخاب، بلکه ضامن رفاه و امنیت ملی است. در حالی که همسایههای منطقه با بحرانهای مکرر تأمین مواجهاند، ایران با برنامهریزی بلندمدت و سرمایهگذاری در زیرساختهای پالایشی، ثبات قیمت و عرضه را برای مردم خود تضمین کرده است.
بحران سوریه برای سیاستگذاران منطقه درس روشنی است: بدون زیرساختهای مستقل و برنامهریزی هوشمندانه، هیچکدام از ثروتهای معدنی نمیتواند به رفاه مردم بدل شود؛ درسی که ایران با سالها تجربهٔ موفق در تأمین داخلی انرژی، بارها ثابت کرده است.