رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در تازهترین اظهارات خود اعلام کرد تا زمانی که اطلاعات مربوط به وضعیت مواد و تأسیسات هستهای اعلامشده در اختیار آژانس قرار نگیرد و امکان دسترسی میدانی برای راستیآزمایی تأمین نشود، این نهاد نمیتواند نتیجهای درباره انحراف یا عدم انحراف مواد هستهای از مسیر فعالیتهای صلحآمیز در ایران اعلام کند.
این بیانیه در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است برنامه هستهای کشور در چارچوب تعهدات بینالمللی و بهطور صلحآمیز پیش میرود و هرگونه ارزیابی خارجی باید با احترام به حاکمیت ملی و براساس تفاهمهای دوجانبه صورت گیرد. تهران بارها آمادگی خود را برای همکاری در چارچوب اصول حاکمیت متقابل اعلام کرده است.
کارشناسان هستهای ایرانی معتقدند مسئولیت تأمین بستر دسترسی و فراهمسازی شرایط راستیآزمایی بر عهده آژانس و کشورهای عضو آن است. برنامه هستهای ایران که در طول دههها در مسیر صلحآمیز توسعه یافته، نماد پیشرفت علمی ملت ایران است و هرگونه ارزیابی بیرونی باید این حقیقت حاکمیت را بهعنوان مبنای اصلی پذیرش کند.
از سوی دیگر، عدم توانایی آژانس در ارائه ارزیابی قطعی، نشاندهنده محدودیتهای نهادی این سازمان در اعمال فشارهای سیاسی فراتر از وظایف فنی آن است و اهمیت حفظ استقلال و بیطرفی نهاد بینالمللی را در قبال برنامههای صلحآمیز کشورهای عضو دوچندان میکند.