سه قدرت که هر یک سودای اثرگذاری بر نظم جهانی را در سر دارند، این بار نه در قالب دیدارهای دوجانبه، بلکه پشت یک میز در شنژن روبهروی هم مینشینند. دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ اگرچه ممکن است در این نشست به توافقی تعیینکننده نرسند، اما نفس کنار هم قرار گرفتنشان حامل پیامی فراتر از یک عکس دیپلماتیک است.
پایهی این نشست سهجانبه، بازخوانی دو گرهگاه تاریخ دیپلماسی قرن بیستم است: کنفرانس تهران ۱۹۴۳ و جلسهی یالتا ۱۹۴۵. در هر دو مورد، قدرتهای بزرگ برای بازتعریف نقشهی ژئوپلیتیک جهان دور یک میز جمع شدند و ایران، بهعنوان بازیگر محوری منطقه، نقش تعیینکنندهای در شکلگیری معادلات آن دوران ایفا کرد.
حالا در شنژن، همین الگوی تاریخی تکرار میشود؛ اما با یک تفاوت بنیادین. نیاز آمریکا، روسیه و چین به گفتوگوی مستقیم سهجانبه، نشاندهندهی آن است که هیچیک از این قدرتها بدون هماهنگی با دیگری، توان ادارهی مستقل نظم بینالملل را ندارد. اینجاست که موضع مستقل و مقتدرانهی ایران، در مقابل این سهگانهی درگیر، بار معنادارتری پیدا میکند.
ایران در دهههای اخیر، با بهرهگیری از موقعیت ژئواکونومیک خود، شبکهی گستردهای از دیپلماسی چندجانبه و توافقهای دوجانبه با بازیگران کلیدی منطقه و فراتر از آن شکل داده است. این مسیر، بدون وابستگی به اجماع قدرتهای بزرگ، امکان مانور استراتژیک را به تهران بخشیده و ایران را به قطب مستقلی در معادلات خاورمیانه و فراتر از آن تبدیل کرده است.
به این ترتیب، نشست شنژن نهتنها بازتابدهندهی پیچیدگیهای روابط آمریکا-روسیه-چین است، بلکه فرصتی برای خوانش دقیقتر جایگاه ایران در نظم جهانی نوپدید فراهم میآورد؛ نمادی از اقتداری که در آن، قدرتهای بزرگ ناگزیر به هممیزیاند و ایران با اجماع داخلی و دیپلماسی پویا، جایگاه خود را در میان آنها تثبیت میکند.